2006-ci il 1 mart tarixli iclasın stenoqramı

ÜÇÜNCÜ  ÇAĞIRIŞ
AZƏRBAYCAN  RESPUBLİKASI
MİLLİ  MƏCLİSİNİN
III  SESSİYASI  İCLASININ

PROTOKOLU  №  7

Milli  Məclisin  iclas  salonu.
1  mart  2006-cı  il.  Saat  12.

Milli  Məclisin  Sədri
O. Əsədov  sədrlik  etmişdir


İclasda Milli Məclisin 97 deputatı iştirak etmişdir.

İclasa dəvət olunmuşlar:

N. Rzayev, “Azərsu” Səhmdar Cəmiyyətinin prezidenti.
F. Məmmədov, “Azərsu” Səhmdar Cəmiyyətinin vitse-prezidenti.

İclasın gündəliyinə aşağıdakı məsələlər daxil idi:

1. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi İntizam komissiyasının yenidən təşkil edilməsi haqqında.
2. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Hesablayıcı komissiyasının yenidən təşkil edilməsi haqqında.
3. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin daimi komissiyalarının tərkibində dəyişikliklər haqqında.
4. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının tərkibində dəyişikliklər haqqında.
5. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2006-cı il yaz sessiyasının qanunvericilik işləri planı haqqında.
6. Azərbaycan Respublikası və Asiya İnkişaf Bankı arasında Şəhər su təchizatı və kanalizasiya layihəsi üzrə Kredit haqqında Sazişin (Xüsusi Əməliyyatlar) təsdiq edilməsi barədə.
7. Azərbaycan Respublikası və Asiya İnkişaf Bankı arasında Şəhər su təchizatı və kanalizasiya layihəsi üzrə Kredit haqqında Sazişin (Adi Əməliyyatlar) təsdiq edilməsi barədə.
8. Şəhər su təchizatı və kanalizasiya layihəsi üzrə Asiya İnkişaf Bankı və “Azərsu” Səhmdar Cəmiyyəti arasında Layihə haqqında Sazişin təsdiq edilməsi barədə.
9. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və Latviya Respublikası Prezidentinin Birgə Bəyannaməsinin təsdiq edilməsi haqqında.
10. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında gəlirlərə və əmlaka görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın qarşısının alınması haqqında” Konvensiyanın və həmin Konvensiyanın Protokolunun təsdiq edilməsi barədə.
11. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında sərmayələrin təşviqi və qarşılıqlı qorunması haqqında” Sazişin təsdiq edilməsi barədə.
12. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında terrorçuluq, narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və prekursorların qeyri-qanuni dövriyyəsi və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində əməkdaşlıq haqqında” Sazişin təsdiq edilməsi barədə.
13. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında gömrük məsələləri üzrə qarşılıqlı yardım haqqında” Sazişin təsdiq edilməsi barədə.
14. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Çexiya Respublikası Hökuməti arasında gəlirlərə və əmlaka görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın qarşısının alınması haqqında” Konvensiyanın və həmin Konvensiyanın Protokolunun təsdiq edilməsi barədə.
15. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və İran İslam Respublikası Hökuməti arasında Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşları və İran İslam Respublikası vətəndaşları üçün sadələşdirilmiş qaydada gediş-gəliş haqqında” Memorandumun təsdiq edilməsi barədə.
16. “Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkili (ombudsman) haqqında” Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununa əlavələr və dəyişiklik edilməsi barədə.
17. “Azərbaycan Respublikasında səfərbərlik hazırlığı və səfərbərlik haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə.
18. “Hərbi-nəqliyyat vəzifəsi haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Qanununun qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişiklik edilməsi haqqında.
19. “Qanın, qan komponentlərinin donorluğu və qan xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr edilməsi barədə.
20. Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi haqqında.
21. Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər edilməsi haqqında.
22. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi barədə.
23. Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməsi barədə.
24. Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə.
25. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əlavə edilməsi barədə.
26. “Televiziya və radio yayımı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavə edilməsi haqqında.
27. “Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi və “Respublikada pul dövriyyəsini sabitləşdirmək tədbirləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1995-ci il 28 mart tarixli 1004 nömrəli Qərarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi barədə.
28. “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi və bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi barədə.
29. Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında.

İclasda qəbul edilmişdir:

1. “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi İntizam komissiyasının yenidən təşkil edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı.
2. “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Hesablayıcı komissiyasının yenidən təşkil edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı.
3. “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin daimi komissiyalarının tərkibində dəyişikliklər haqqında” Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı.
4. “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının tərkibində dəyişikliklər haqqında” Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı.
5. “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2006-cı il yaz sessiyasının qanunvericilik işləri planı haqqında” Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı.
6. “Azərbaycan Respublikası və Asiya İnkişaf Bankı arasında Şəhər su təchizatı və kanalizasiya layihəsi üzrə Kredit haqqında Sazişin (Xüsusi Əməliyyatlar) təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
7. “Azərbaycan Respublikası və Asiya İnkişaf Bankı arasında Şəhər su təchizatı və kanalizasiya layihəsi üzrə Kredit haqqında Sazişin (Adi Əməliyyatlar) təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
8. “Şəhər su təchizatı və kanalizasiya layihəsi üzrə Asiya İnkişaf Bankı və “Azərsu” Səhmdar Cəmiyyəti arasında Layihə haqqında Sazişin təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
9. “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və Latviya Respublikası Prezidentinin Birgə Bəyannaməsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
10. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında gəlirlərə və əmlaka görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın qarşısının alınması haqqında” Konvensiyanın və həmin Konvensiyanın Protokolunun təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
11. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında sərmayələrin təşviqi və qarşılıqlı qorunması haqqında” Sazişin təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
12. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında terrorçuluq, narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və prekursorların qeyri-qanuni dövriyyəsi və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində əməkdaşlıq haqqında” Sazişin təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
13. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Latviya Respublikası Hökuməti arasında gömrük məsələləri üzrə qarşılıqlı yardım haqqında” Sazişin təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
14. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Çexiya Respublikası Hökuməti arasında gəlirlərə və əmlaka görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın qarşısının alınması haqqında” Konvensiyanın və həmin Konvensiyanın Protokolunun təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.
15. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və İran İslam Respublikası Hökuməti arasında Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşları və İran İslam Respublikası vətəndaşları üçün sadələşdirilmiş qaydada gediş-gəliş haqqında” Memorandumun təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının Qanunu.


Azərbaycan  Respublikası
Milli  Məclisinin  Sədri                                  O. ƏSƏDOV

 

 

MİLLİ  MƏCLİSİN  İCLASI

1 mart 2006-cı il. Saat 12.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədri
O.Əsədov sədrlik edir

Sədrlik edən. Hörmətli deputatlar!
Milli Məclisin 2006-cı il yaz sessiyasını açıq elan edirəm.
(Azərbaycan Respublikasının Dövlət himni səslənir.)
Hörmətli deputatlar, yaz sessiyasının başlanması münasibətilə sizi ürəkdən təbrik edirəm, gələcək qanunvericilik fəaliyyətimizdə hamınıza uğurlar arzulayıram!
Bildiyiniz kimi, üçüncü çağırış Milli Məclis ilk sessiyalarını uğurla başa vurmuşdur. 2005-ci ilin payız sessiyasında və bu il fevralın 7-də keçirdiyimiz növbədənkənar sessiyada 55 qanun və qərar qəbul edilmişdir. Milli Məclis Konstitusiya ilə nəzərdə tutulan qanunvericilik səlahiyyətlərini yerinə yetirərək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasəti fəal surətdə dəstəkləmişdir. Ölkəmizdə aparılan siyasi, hüquqi, iqtisadi və sosial islahatların, demokratikləşdirmə prosesinin qanunvericilik bazası daha da möhkəmləndirilmiş və təkmilləşdirilmişdir.
Sessiyalararası dövrdə parlamentin beynəlxalq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi sahəsində mühüm işlər görülmüşdür. Milli Məclis Sədrinin başçılığı ilə Azərbaycan parlamentinin nümayəndə heyəti Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Sədri Bülent Arıncın dəvəti ilə qardaş ölkədə rəsmi səfərdə olmuşdur. Məmnunluq hissi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, son illərdə Azərbaycanla Türkiyə arasında əlaqələr bütün sahələrdə sürətli inkişaf yolu keçərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin söylədiyi kimi, Türkiyə və Azərbaycan bir millət, iki dövlətdir. Türkiyə ilə münasibətlərin inkişafına Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev xüsusi əhəmiyyət verir.
Qardaş ölkələrimizin münasibətlərinin inkişafında Türkiyə Böyük Millət Məclisi ilə Azərbaycan Milli Məclisi arasında əlaqələr önəmli rol oynayır. İki parlamentin nümayəndə heyətlərinin qarşılıqlı səfərləri müntəzəm xarakter almışdır.
Milli Məclisin nümayəndə heyətinin səfəri zamanı mü-hüm danışıqlar aparılmış, bir çox məsələlər, o cümlədən par-lamentlərarası əlaqələrin gələcək inkişaf yolları müzakirə edilmişdir. Nümayəndə heyətimiz Türkiyə Cümhuriyyətinin Prezidenti Əhməd Necdət Sezər, parlamentin Sədri Bülent Arınc, Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Baş nazirin müavi-ni və xarici işlər naziri Abdullah Gül, parlamentin Xarici işlər komissiyasının sədri Mehmet Dülgər, Türkiyə-Azər-baycan dostluq qrupunun sədri Haluk İpək, İstanbul şəhə-rinin valisi Muammer Gülər və digər rəsmi şəxslərlə görüş-lər keçirmişdir.
Sessiyalararası dövrdə parlamentimizin deputatları Fran-sada, Avstriyada, Türkiyədə, Rusiya Federasiyasında, Ukraynada, Gürcüstanda, Qazaxıstanda səfərlərdə olmuşlar.
Milli Məclisin nümayəndə heyətləri üzv olduğumuz beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətində yaxından iştirak etmişlər. Bu ilin yanvar ayında Avropa Şurası Parlament Assambleyasının qış sessiyası keçirilmişdir. Sessiyada Azərbaycan parlamentinin təşkilatdakı nümayəndə heyətinin yeni tərkibinin mandatları təsdiq edilmişdir. Nümayəndə heyətimizin üzvləri Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsinə yazılı sual ünvanlamışlar. Həmin sənəddə Avropa Şurasının təməl prinsiplərini və əsas meyarlarını müntəzəm surətdə pozan, AŞPA tərəfindən rəsmən təcavüzkar kimi təsbit olunmuş, ölkə daxilində demokratik dəyərlərin inkişafına ciddi maneə yaratmış Ermənistan Respublikasının hərəkətlərinin bu təşkilatda üzvlüklə bir araya sığmaması haqqında məsələ qaldırılmışdır.
Milli Məclisin nümayəndə heyəti ATƏT-in Parlament Assambleyasının bu günlərdə Vyanada keçirilmiş qış sessiyasında iştirak etmişdir. Sessiyada təhlükəsizlik, ətraf mühitin qorunması, demokratiyanın inkişafı, insan hüquqları, gender və başqa məsələlər müzakirə olunmuşdur.
Hörmətli deputatlar!
Sessiyalararası dövrdə bir sıra xarici ölkə parlamentlərinin, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri Milli Məclisdə olmuşlar. Avropa Şurasının Yerli və Regional Hakimiyyətlər Konqresinin sədri Covanni di Stazi, Avropa Komissiyasının üzvü, Avropa Komissiyasının Xarici əlaqələr və Avropa qonşuluq siyasəti üzrə komissarı xanım Benita Ferrero Valdner, Avropa Komissiyasının Azərbaycan üzrə xüsusi elçisi Alan Vaddams, Macarıstan Xarici İşlər Nazirliyinin siyasi məsələlər üzrə dövlət katibi A.Barşoni, Gürcüstanın dövlət naziri Georgi Xaindrava, Gürcüstan parlamenti Sədrinin müavini Cemal İnaişvili və digər şəxslər ilə Milli Məclisdə görüşlər keçirilmiş, səmərəli fikir mübadiləsi aparılmışdır.
Bu günlərdə Milli Məclisdə Avropa Parlamentinin Avropa üzrə Liberallar və Demokratlar Alyansının Siyasi Qrupunun rəhbəri Qraham Uatsonun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüş keçirildi. Bildiyiniz kimi, bu il fevralın 16-da Avropa Parlamenti “Azərbaycanda mədəni irs” adlı qətnamə qəbul etmişdir. Qətnamədə iddia edilir ki, guya Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda ermənilərə məxsus daş xaçlar dağıdılır.
Görüş zamanı Avropa Parlamentinin heç bir fakta söykənməyən əsassız qətnaməsi ilə əlaqədar Azərbaycan ictimaiyyətinin kəskin etirazı ifadə edildi. Bildirildi ki, ölkəmizdə müxtəlif etnik və dini qruplara mənsub olan 3,5 milyona yaxın mədəni-tarixi abidə dövlət himayəsi altına götürülmüşdür. Azərbaycan Respublikası mədəni və tarixi irsin qorunması sahəsində fəaliyyət göstərən bütün beynəlxalq təşkilatlarla həmişə şəffaf və konstruktiv əməkdaşlıq etmişdir və bundan sonra da edəcəkdir.
Əksinə, Ermənistanın Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi işğalçılıq siyasəti nəticəsində ölkəmizin nadir mədəni irsinə təqribən 7 milyard ABŞ dolları həcmində ziyan vurulmuşdur. Ermənistanda xalqımıza mənsub olan bütün tarixi və mədəni abidələr yerlə yeksan edilmiş, o cümlədən 1500-dən çox məscid dağıdılmış və yandırılmışdır.
Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizama salınmasına dair danışıqların intensivləşdiyi bir vaxtda Avropa Parlamenti tərəfindən bu cür obyektivlikdən uzaq qərarın qəbul edilməsi sülh yollarının axtarışına mane olur, eyni zamanda, Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında mövcud əlaqələrə kölgə salır. Adı çəkilən qətnamənin qəbul edilməsi münaqişənin tezliklə həll olunmasında maraqlı olduğunu söyləyən Avropa Parlamentinin Azərbaycan ictimaiyyəti arasında imicinə zərbə vurur və Azərbaycan dövləti ilə Avropa İttifaqının strukturları arasında gələcək əməkdaşlığı çətinləşdirir.
Hörmətli deputatlar! Bildiyiniz kimi, bir neçə gün bundan əvvəl, fevral ayının 26-da bəşər tarixinin ən dəhşətli faciələrindən biri olan Xocalı soyqırımının 14 ili tamam olmuşdur. Bu hüznlü günlərdə Azərbaycan xalqı erməni millətçilərinin vəhşiliyinin qurbanı olmuş günahsız insanların əziz xatirəsini ehtiramla yad etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev, dövlət xadimləri, ictimaiyyətin nümayəndələri faciə qurbanlarının xatirəsinə həsr edilmiş “Vətən harayı” abidəsinin önündə keçirilən anma mərasimində iştirak etmişlər.
Fevralın 23-də Türkiyə Böyük Millət Məclisinin iclasında Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilmişdir. Bu faciənin ermənilər tərəfindən insanlığa qarşı törədilmiş ən qəddar cinayət olduğu bildirilmişdir. Xocalı soyqırımının bütün türk dünyasının faciəsi olduğu vurğulanmışdır.
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin iclasında Azərbaycan parlamentinin deputatları Qənirə Paşayeva, Həvva Məmmədova və Elman Məmmədov iştirak etmişlər.
Fevralın 24-də Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhərində Heydər Əliyev Fondunun Azərbaycan səfirliyi ilə birgə təşkil etdiyi mitinq keçirilmişdir. Mitinqə toplaşan qardaş ölkə ictimaiyyətinin və orada yaşayan azərbaycanlıların minlərlə nümayəndəsi erməni terroruna və Azərbaycan torpaqlarının işğalına son qoyulmasını tələb etmişdir. Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın Xocalı soyqırımının 14 illiyi ilə əlaqədar müraciəti oxunmuşdur. Faciənin dəhşətlərindən bəhs edən sərgi və sənədli film nümayiş etdirilmişdir.
Türkiyənin İğdır şəhərində də Xocalı faciəsinə həsr olunmuş tədbirlər keçirilmişdir. Bu tədbirlərdə Milli Məclisin deputatları Məlahət Həsənova, İsa Həbibbəyli, Azay Quliyev və Musa Quliyev iştirak etmişlər.
ATƏT-in Parlament Assambleyasının qış sessiyasında Xocalı soyqırımı ilə əlaqədar Azərbaycanın təşkilatdakı nümayəndə heyətinin müraciəti və faciədən bəhs edən sənədli materiallar sessiya iştirakçılarına paylanmışdır.
Xocalı faciəsi zamanı qətlə yetirilmiş günahsız insanların xatirəsi Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Almaniyada, İtaliyada, Belçikada, Ukraynada, Qazaxıstanda və dünyanın bir sıra digər ölkələrində də anılmışdır.
Biz əminik ki, Azərbaycan dövləti mövcud imkanların hamısından istifadə edərək ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpasını, qaçqın və köçkünlərimizin doğma yurdlarına dönməsini təmin edəcək, xalqımıza qarşı törədilmiş bütün cinayətlərin, o cümlədən Xocalı soyqırımının müqəssirlərinin mühakimə edilməsinə nail olacaqdır.
Xocalı faciəsinin 14 illiyini qeyd etdiyimiz günlərdə Moskva şəhərindən aldığımız xəbər hamımızı dərindən sarsıtdı. Rusiya paytaxtının Bauman küçəsindəki bazarın uçması nəticəsində 44 nəfər azərbaycanlının həlak olması kədərimizi daha da artırdı.
Xahiş edirəm, Xocalı şəhidlərinin və qəhrəmanlarının, eyni zamanda, Moskva şəhərində həlak olmuş soydaşlarımızın xatirəsini 1 dəqiqəlik sükutla yad etmək üçün ayağa qalxaq. (Hamı ayağa qalxır.)
Allah rəhmət eləsin.
Hörmətli deputatlar! Ötən sessiyalarda parlamentimizin səmərəli işləməsi 2006-cı ilin yaz sessiyasında da qanunyaratma və qanunvericilik fəaliyyətinin uğurlu olmasına əlverişli zəmin yaratmışdır. Bu sessiyada bir sıra zəruri aktların qəbul olunması nəzərdə tutulur. Əminəm ki, qəbul ediləcək qanunlar, o cümlədən “Beynəlxalq cinayətlərə görə məsuliyyət haqqında” Konstitusiya Qanunu, “Gender bərabərliyinin təminatları haqqında”, “Təhsil haqqında”, “Elm və dövlət elmi-texniki siyasəti haqqında”, “Ali təhsil və ali təhsildən sonrakı təhsil haqqında”, “Yaşlıların təhsili haqqında”, “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında”, “Azərbaycan Respublikası əhalisinin dövlət reyestri haqqında”, “İnşaat fəaliyyəti haqqında”, “İnvestisiya fəaliyyəti haqqında”, “Kredit tarixçələri haqqında”, “Fitosanitariya haqqında”, “Dövlət qulluqçularının etik davranış kodeksi haqqında”, “Cinayət yolu ilə əldə olunmuş gəlirlərin leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı tədbirlər haqqında”, “Əczaçılıq fəaliyyəti və dərman vasitələri haqqında”, “Əhaliyə onkoloji yardım haqqında” və digər qanunlar Azərbaycan Respublikasının hərtərəfli inkişafına öz köməyini göstərəcəkdir.
Yaz sessiyasının beşinci iclasında biz Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin hesabatını dinləyəcəyik. Bundan əlavə, 2005-ci ilin dövlət büdcəsinin icrası haqqında məsələnin parlamentin gündəliyinə çıxarılması gözlənilir. Yaz sessiyasının iclaslarında İnsan hüquqları üzrə müvəkkilin və Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarəti həyata keçirən orqanın illik məruzələri də Milli Məclisə təqdim ediləcəkdir.
Hörmətli deputatlar! Mən əminəm ki, Milli Məclisin yaz sessiyası uğurlu olacaq, iş planımızda nəzərdə tutulan, habelə qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında təqdim ediləcək layihələr səmərəli şəkildə müzakirə və qəbul olunacaqdır. Bu sessiyada sizin hamınıza müvəffəqiyyət arzulayır, bütün deputatları qanunyaratma fəaliyyətində yaxından iştiraka dəvət edirəm.
Xahiş edirəm, qeydiyyatdan keçəsiniz.

Qeydiyyat (saat 12.15 dəq.)
İştirak edir 101
Yetərsay 83
101 nəfər iştirak edir. Yetərsay var. İclasa başlaya bilərik. Bu gün və martın 3-də keçiriləcək iclasın gündəliyi sizə paylanılıb. Xahiş edirəm, münasibətinizi bildirin.
Yerdən. (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Buyurun, Cəlal müəllim.
C. Əliyev. Sağ olun. İş planına təhsil haqqında məsələ salınıbdır. Təhsil komissiyasının sədri bir neçə vaxtdır, qəzetlərə, televiziya kanallarına müsahibələr verir ki, aspirantura ləğv olunacaq, iki mərhələli elmi dərəcə ləğv olunacaq. Bunu bilmək lazımdır ki, qanunu Milli Məclis qəbul eləyir, komissiyanın sədri və ya komissiya yox. O mübahisəli fikirlər də bu iki çağırış Milli Məclisin fəaliyyəti dövründə komissiyada həll olunmayıbdır. Azərbaycanda elmi də, təhsili də, mədəniyyəti də, incəsənəti də dağıdan, görkəmli xadimlərə zülm eləyən, pisikdirib işdən uzaqlaşdıran Fatma Abdullazadənin işləridir.
Əvvəla, aspirantura təhsil deyil, elmdir. Əgər dəyişiklik olursa, bunu sorğu ilə, müzakirə ilə, referendumla eləmək, birinci növbədə Elmlər Akademiyasının fikrini öyrənmək lazımdır. Mən nəyə görə bunu həyəcanla deyirəm? Neçə vaxtdır mənə müraciət eləyirlər. Elmlər Akademiyasında, universitetlərdə elmlə məşğul olan insanlar təşviş içindədirlər. Bunu orada müzakirə eləmək lazımdır, onların fikrini bilmək lazımdır. O təklifi verənin görək dünya elmində, təhsilində xidməti nədir, biliyi nədir?
Biz elə dedik, kapitalizmdə belədir, xaricdə belədir, bizdə də belə olsun. Soveti dağıtdıq, amma onun əvəzində nə oldu? Bu iki mərhələlilik, aspirantura 300 ilə yaxındır ki, Rusiyada elmin inkişafını təmin edir. Azərbaycan da Rusiya və Sovet imperiyasının daxilində olubdur. Sovet təhsilində də, elmində də böyük nailiyyətlər olubdur. Sovet elmi dünyanın elminə, texnikasına, tərəqqisinə böyük töhfələr veribdir. Niyə bunu məhv eləmək lazımdır? Onsuz da elə dağılıb gedir. Təhsil dağılıbdır. Orta təhsildə nə qədər problemlər, ali təhsildə nə qədər neqativ işlər var. Bunu alimlərdən soruşmaq lazımdır.
Bu məsələ Rusiyada da qalxıbdır. Keçən il Rusiya Elmlər Akademiyasında, Təhsil Nazirliyində İqtisadiyyat Nazirliyinin təklifi ilə müasirləşdirmə, təkmilləşdirmə adı ilə bu məsələ müzakirə olunub. Əsas söz bu olub ki, bu böyük büdcədir, çatdırmaq olmur, maaşlar aşağıdır, ona görə burada bir çox obyektləri, institutları özəlləşdirmək və ya tamam Akademiyadan çıxarmaq lazımdır. Hətta bəziləri, məsələn, iqtisadiyyat naziri təklif eləyib ki, heç Akademiya lazım deyil. Amma Osipov və başqaları onların cavabını verib və Akademiyanın əleyhdarları istədiklərinə nail ola bilməyiblər.
Axırda nə oldu? Prezident o qərara gəldi ki, elmi sahədə mövcud strukturu saxlamaq, elmi işçilər üçün şərait yaratmaq lazımdır. Alimlərin maaşlarını artırdılar və 2008-ci ilədək bu maaşların müəyyən həddə qaldırılmasını planlaşdırdılar. Orada bir akademik çıxışında dedi ki, Rusiyada həmişə iki problem olub – axmaqlar və yollar. İndi üçüncü əmələ gəlib – yol göstərən axmaqlar.
Dediyim odur ki, əgər orada “yol göstərən axmaqlar” problem yaradırsa, burada da ifritə Fatma və Mütəllibovun Narxoz Universitetinin birinci skripkaçısı gəlib Azərbaycanın elminin, təhsilinin, - təhsil də elmin əsasıdır, - problemlərini həll edir. Kim buna ixtiyar veribdir ki, bunu zurna kimi çalıb, bütün Azərbaycana yaysın ki, aspirantura ləğv olunacaq, iki mərhələlik ləğv olunacaq?
İki mərhələlilik də lazımdır, aspirantura da lazımdır. Yüz illərlə Rusiyada və sonra Sovet İttifaqında mötəbər Elmlər Akademiyası olubdur. Amerika Elmlər Akademiyası var, Fransa Elmlər Akademiyası var, Almaniyanın Elmlər Akademiyası var. Burada da bu yaranıb. Bunu bağlamaq lazım deyil.
Bir Pənah gələndə cumdu ki, Elmlər Akademiyasını ləğv eləsin. Amma çatdıra bilmədi. Heydər Əliyev gəldi, qarşısını aldı. İndi nədir? Ona görə də belə sözləri küçə qəzetlərinin səhifələrinə çıxarmaq lazım deyil. Bu, məsələ həmişə o Fatmanın təkidi ilə salınıbdır ora, ona görə də mübahisəli olubdur. 10 ildir gəlib çıxmayıbdır Milli Məclisə. O məsələləri birinci növbədə Akademiyada müzakirə eləmək lazımdır. Burada da mən fikrimi dedim. Bu, dünya elminin, SSRİ-nin, indi də Rusiyanın, dünya elminə böyük töhfə vermiş ölkələrin elm və təhsil sahəsinin qayda-qanunlarıdır.
Vəzirov gələn kimi başladılar ki, akademik olmaq üçün mərhələlik nəyə lazımdır? Müxbir üzv, həqiqi üzv... Bunları elə birdəfəlik ləğv eləyək, hamısı akademik olsun. Yəni tez bu, vəzifəsini istəsin, onun qulbeçələri də akademik olsun.
Onsuz da səviyyə, tələbat aşağı düşübdür. Elmi dərəcə alanların böyük bir hissəsi, bəlkə 60-70 faizi elmlə əlaqəsi olmayan adamlardır. Mən Ali Attestasiya Komissiyasından son bir ildə müdafiə olunmuş işlər barədə məlumat götürdüm. 1-ci yerdə hüquq-80, iqtisadiyyat  60-70-80  arasında, 3-cü  yerdə  ədəbiyyat,  4-cü  yerdə  tibb. Qalan  sahələrdə 1-2-3. Onların eləsi var ki, 50-ci illərin ortalarında institut bitirib, elmi idarədə, təhsildə işləmir ki, gəlib dissertasiya müdafiə eləyə. Gəlin, görün, Ali Attestasiya Komissiyasında son 5-10 ildə müdafiə eləyənlərin neçə faizi elmlə məşğuldur. Bunu da ancaq şan-şöhrət üçün edirlər. Onların bir neçəsi də elə buradakı o alverçi deputatlardır. Onların da hərəsi ya elmlər namizədidir, ya da elmlər doktorudur. Özü də söhbət düşəndə deyir, bir diplom sənin cibində var, bir diplom mənim. Üstəlik gəlib vəzifə tutanda elə bilirlər ki, daha burada bunlardan böyük adam yoxdur.
Məhəmməd Peyğəmbər deyir ki, alim öldü, millət öldü. Ona görə də alimin qədrini bilmək lazımdır. Bunun burada müzakirəsindən əvvəl alimlər arasında geniş müzakirəsini aparmaq, lazım gələrsə, lap referendum keçirmək lazımdır. Güman edirəm ki, dediyim əsas məsələlər o qanunda öz əksini tapmalıdır.
Sədrlik edən. Çox sağ olun, Cəlal müəllim. Cəlal müəllim, Siz söylədiniz ki, artıq iki çağırışdır təhsil qanunu müzakirə olunur, iki çağırışdır qalır. Mən də güman edirəm ki, təhsil qanunu üçüncü çağırışda mütləq qəbul olunmalıdır. Lazım olsa, onu xalq müzakirəsinə çıxarmaq, lazım olsa, alimlərlə razılaşdırmaq lazımdır. Təhsilin səviyyəsini qaldırmaq üçün üçüncü çağırışda bu qanun qəbul olunmalıdır. Yenə deyirəm, lazım olsa, xalq müzakirəsi də, alimlərlə məsləhətləşmələr də olmalıdır. Güman edirəm, bu qanunun üzərində möhkəm işlənilməli və o, üçüncü çağırışda qəbul olunmalıdır.
Qaldı ki qəzetlər nə yazır, yazsın. Qəzetlərdə yazılanlar ehkam deyil. Qanun hələ müzakirə olunmayıb. Biz çalışarıq, bu qanunu ümumxalq müzakirəsinə çıxaraq ki, qanun yüksək səviyyədə qəbul olunsun. Sağ olun.
Gündəliyi səsə qoyuruq.

Səsvermənin nəticələri (saat 12.24 dəq.)
Lehinə 98
Əleyhinə 0
Bitərəf 0
Səs vermədi 1
İştirak edir 99
Nəticə: qəbul edildi
Qəbul edildi, sağ olun.
Hörmətli deputatlar, qarşıda bizi gərgin iş gözləyir. Müzakirə edəcəyimiz məsələlərin biri də yaz sessiyasının qanunvericilik işləri planıdır. Ona görə icazə verin, elə birbaşa gündəlik üzrə işimizə başlayaq.
Yerdən. (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Mən dedim ki, gündəlikdəki 5-ci məsələ müzakirə olunarkən bu məsələləri nə qədər istəsəniz, müzakirə edə bilərik. Buyurun.
S. Rüstəmxanlı. Hörmətli Sədr, hörmətli Məclis! Ötən yığıncaqda Məclisin tam formalaşmasını gözləmədən biz qanuna görə Mərkəzi Seçki Komissiyasını müəyyənləşdirmişik. O vaxt seçilən deputatların bir hissəsi Məclisin işinə qatılmamışdır. MSK-nın cəmi 13 üzvü müəyyənləşib və müxalifətə düşən yerlər boşdur. Baxmayaraq ki, biz öz nümayəndəmizi əvvəlcədən Məclis rəhbərliyinin təklifi ilə təqdim eləmişdik. İndi artıq digər partiyalar da Məclisin işinə qatılıb.
Qarşıda 10 dairənin seçkisi keçirilməlidir. Bizi bu seçki gözləyir. Ona görə hesab edirəm ki, təkrar seçkiləri gözləmədən Mərkəzi Seçki Komissiyasının tərkibi tamamlanmalıdır. Nəyə görə? Ona görə ki, 10 dairədə bu gün faktiki müxalifətin nümayəndəsi yoxdur. Biz təkrar seçkilərin Azərbaycanın imici baxımından daha dəqiq, daha demokratik, ədalətli keçirilməsini istəyiriksə, hökmən o dairələrdə müxalifətin nümayəndələri olmalıdır. Biz əgər bu heyəti tamamlamırıq, MSK-nı dəqiq müəyyənləşdirmiriksə, bəri başdan 10 dairədə seçkilərin düzgün keçirilməyəcəyi fikrini bir növ müdafiə eləmiş oluruq. Ona görə də mən təklif eləyirəm ki, bu gün, ya növbəti yığıncaqda Məclisin işinə qatılan partiyaların da təklifləri nəzərə alınmaqla həm MSK tamamlansın, tərkibi tam müəyyənləşsin, həm də buna uyğun olaraq 10 dairədə dairə və məntəqə komissiyalarının tərkibi müəyyənləşdirilsin.
Çox təəssüf ki, Seçki Məcəlləsi bəri başdan pozulur. MSK-nın tərkibində iştirak eləməyən partiyaların nümayəndələri həm də məntəqələrdə, dairələrdə olmalıdırlar. Bu partiyalar hələ MSK-ya nümayəndələrini verməmiş dairələr və məntəqələr iqtidar partiyasının təklifi ilə formalaşdırılıb qurtarıb. Əvvəlkindən də bir addım geri getmişik. Yəni əvvəl, heç olmasa, məntəqələrdə, dairələrdə müxalifətin nümayəndələri vardı. İndi dairələrin hərəsində bir adam saxlayıblar. Bu bir adamı partiyalar arasında nə cür böləcəklər? Siz bilirsiniz, qanuna görə dairələrdə müxalifət üçün 3 yer, məntəqələrdə 2 yer qalmalıdır. Bu yerlər saxlanılmayıb. Bu yerlər tutulub. Sabah bu məsələ necə həll olunacaq? Ona görə çox xahiş edirəm, növbəti yığıncaqda bu məsələ həll olunsun və biz MSK-nın və dairə məntəqələrinin tərkiblərini qanuna uyğun formalaşdıraq.
İkinci bir məsələ xırda məsələdir. Biz payız və yaz sessiyalarını burada Azərbaycan Dövlət himninin oxunması ilə başlayırıq. Bunu dəfələrlə demişik. Əziz millət vəkilləri, biz millətə, xalqa nümunəyik. Dünyanın hər yerində himni millət, xalq oxuyur. Biz burada tamaşaçı deyilik. Bu himn çalınanda zəhmət çəkib, heç olmasa, dodağınızı tərpədin, o camaat hiss eləsin ki, siz bu himnin sözlərini bilirsiniz. Ya çalğı olmasın, qoy bu himni millət vəkilləri oxusunlar. Biz burada, elə bil ki, bir xorun ifasına qulaq asırıq. Belə olmalı deyil. Ümumiyyətlə, rəsmi dairələrimizdə, mən hiss eləyirəm, Azərbaycanın atributlarına hörmət məsələsi ciddi bir problemdir. Bunu hökmən nəzərə almaq lazımdır. Çox sağ olun.
P. Hüseyn. (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Bir dəqiqə. Cavabını verək, sonra təklifinizi edin. Hörmətli Sabir müəllim, Siz keçən iclasda Mərkəzi Seçki Komissiyası formalaşanda burada olmadınız. Birincisi, Mərkəzi Seçki Komissiyasında müxalifət iştirak eləmir söhbəti yoxdur, azlıq təşkil eləyən partiyalar haqqında söhbət gedir və o partiyalar Mərkəzi Seçki Komissiyasında təmsil olunublar. Biz məsləhətləşmələr də aparmışdıq. 10 dairədə seçkilər başa çatmayıb. Ona görə partiyalarla belə razılaşma oldu və biz o qərarı qəbul elədik. Bu qərar artıq qəbul olunub. Allah qoysa, 10 dairədə seçki qurtarandan sonra Mərkəzi Seçki Komissiyasının tam formalaşması başa çatdırılacaqdır.
Yerdən. (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Mən gündəliyi səsə qoydum, dedim, təkliflərinizi gündəlikdəki 5-ci məsələ müzakirə olunarkən verərsiniz, sözünüzü deyərsiniz.
Yerdən. (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Pənah müəllim, olmaz dedim. Mən, axı, iclas aparıram. İclasın keçirilməyinə, xahiş edirəm, mane olmayın. Pənah müəllim...
P. Hüseyn. Hörmətli sədr, hörmətli millət vəkilləri! Mən jurnalist... (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Pənah müəllim, təklif eləyin. Ancaq kürsüyə qalxmağınızla iclası pozmağa çalışmayın. Bu qədər adama hörmət eləyin.
Yerdən. (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Sizin arxanızda 40 min seçici var, başqa millət vəkillərinin də arxasında 40 min seçici var.
İclası davam edirik. Gündəliyin birinci məsələsi. Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsinin 41-ci maddəsinə əsasən, hər il yaz sessiyasının birinci iclasında parlamentin İntizam komissiyası yenidən təşkil edilir. Komissiyanın tərkibi haqqında layihə sizdə var. Xahiş edirəm, münasibətinizi bildirin.

Səsvermənin nəticələri (saat 12.32 dəq.)
Lehinə 86
Əleyhinə 0
Bitərəf 1
Səs vermədi 1
İştirak edir 88
Nəticə: qəbul edildi

Qəbul edildi.
Gündəliyin ikinci məsələsi – Milli Məclisin Hesablayıcı komissiyasının yenidən təşkil edilməsi haqqında. Bu komissiya da Daxili Nizamnaməyə görə hər yaz sessiyasında yenidən təşkil olunur. Başqa təklif yoxdursa, xahiş edirəm, münasibətinizi bildirin.

Səsvermənin nəticələri (saat 12.33 dəq.)
Lehinə 86
Əleyhinə 1
Bitərəf 0
Səs vermədi 6
İştirak edir 93
Nəticə: qəbul edildi

Çox sağ olun, qəbul edildi.
Üçüncü məsələ - Milli Məclisin daimi komissiyalarının tərkibində dəyişikliklər haqqında. Müvafiq qərar layihəsi sizə paylanıb. Kimin sözü var? Təklif yoxdursa, xahiş edirəm, münasibətinizi bildirin.

Səsvermənin nəticələri (saat 12.34 dəq.)
Lehinə 89
Əleyhinə 0
Bitərəf 1
Səs vermədi 1
İştirak edir 91
Nəticə: qəbul edildi

Çox sağ olun, qəbul edildi.
Xahiş edirəm, Milli Məclisin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının tərkibində dəyişikliklər barəsində layihəyə münasibət bildirəsiniz.

Səsvermənin nəticələri (saat 12.35 dəq.)
Lehinə 86
Əleyhinə 0
Bitərəf 0
Səs vermədi 1
İştirak edir 87
Nəticə: qəbul edildi

Çox sağ olun, qəbul edildi.
Gündəliyin beşinci məsələsinin müzakirəsinə başlayırıq. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2006-cı il yaz sessiyasının qanunvericilik işləri planı haqqında. Bildiyiniz kimi, Daxili Nizamnamənin 7-ci maddəsinə əsasən, Milli Məclisin iclasları Milli Məclisin növbəti sessiyasının əvvəlində qəbul edilən qanunvericilik işləri planına uyğun olaraq keçirilir. Milli Məclisin qanunvericilik işləri planı da qərarla təsdiq edilir. Müzakirəyə 23 bənddən ibarət layihə təqdim edilmişdir. Layihə sizdə var.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin, Ali Məhkəmənin, Baş prokurorun, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında təqdim edəcəkləri qanun layihələri üçün ayrıca bir bənd nəzərdə tutulmuşdur. Qalan layihələr Milli Məclisin daimi komissiyaları tərəfindən müzakirəyə hazırlanacaqdır. Qanunvericilik işləri planına ölkəmizdə islahatların hüquqi təminatını möhkəmləndirməyə yönəldilən bir sıra qanun layihələri daxil edilmişdir. Məsələlər ətrafında müzakirələrə başlaya bilərik. Yazılanlar var. İqbal Ağazadə.
İ. Ağazadə. Çox sağ olun. Hörmətli sədarət, hörmətli millət vəkilləri! Mən də yaz sessiyasının açılışı münasibətilə bütün millət vəkillərini təbrik edir və arzu edirəm ki, bu yaz sessiyasında dövlətimiz, xalqımız üçün yararlı qanun layihələri qəbul edək. Mən qısaca olaraq yeni yaz sessiyasının iş planına daha bir neçə qanunla bağlı məsələlərin salınmasını təklif etmək istəyirəm. İlk növbədə istəyirəm, Siyasi partiyalar haqqında qanun layihəsi də 2006-cı ilin yaz sessiyasında müzakirəyə çıxarılsın. Çünki 1992-ci ildə qəbul olunmuş “Siyasi partiyalar haqqında” Qanuna sonralar heç bir dəyişiklik olmayıb. Bu müddətdə Konstitusiya qəbul olunub, iki Seçki Məcəlləsi qəbul olunub və sair. Ona görə “Siyasi partiyalar haqqında” Qanunun dəyişməsinə ehtiyac var.
İkinci, istərdim, “Hərbi çağırış haqqında” Qanuna da dəyişiklik edilsin və hərbi çağırış yaşı 35-dən 27-yə endirilsin, o cümlədən ildə 4 dəfə yox, ildə 2 dəfə hərbi çağırış aparılsın. Bu da hərbi çağırışla bağlı müəyyən problemlərin aradan qalxmasına, o cümlədən ordudakı psixoloji durumla bağlı məsələlərin hamısının aradan qaldırılmasına xidmət edəcək.
Üçüncü məsələ. Xocalı soyqırımının rəsmən soyqırımı aktı kimi tanınması üçün mart ayının 31-də Soyqırımı günü ilə bağlı biz parlamentdə müzakirə təşkil eləyək, Xocalını bütün standartlara uyğun olaraq rəsmən soyqırımı kimi tanıyaq və bu soyqırımı aktı ilə bağlı dünya parlamentlərinə müraciət eləyək. Ola bilsin ki, bununla bağlı ictimai komissiya yaradılsın, Xocalı soyqırımının rəsmən tanıtdırılması istiqamətində parlamentlərlə əlaqələr yaradılsın. Həmin qrup parlamentlərlə işləsin ki, zaman-zaman bu soyqırımının gündəmə gəlməsi, ən azı parlamentlərdə müzakirəsi üçün bizə kifayət qədər əlavə imkanlar versin.
Sonra, Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızla bağlı son günlərdə bilirsiniz ki, çox ciddi məlumatlar var. Dünən Tiflis şəhərində də iri mitinq keçiriblər. Onların torpaq hüquqları pozulur, vətəndaş hüquqları pozulur. 17 nəfər həbs olunub. Onların 4 nəfəri yalnız girov qoyaraq həbsdən çıxa bilib. Mən çox istərdim ki, Milli Məclisin bir deputat qrupu müəyyən olunsun, bir neçə deputat ora səfər etsin. Bunu Gürcüstanın siyasi dairələri ilə həll eləyək. Ölkə üçün yenidən əlavə problem yaranmasın və Gürcüstanda baş verən hadisələri Gürcüstan hökuməti Azərbaycan dövlətinin həmin vətəndaşlara sahib çıxmaması kimi qiymətləndirməsin.
Bundan başqa, mən yaz sessiyasında ya 28 May günü münasibətilə, ya da Novruz bayramı münasibətilə amnistiya verilməsini istərdim. Dustaqlar, həbsxanada olanlar, o cümlədən üzərində cinayət işi olanlar çox geniş bir amnistiya olmasını gözləyirlər. Mən arzu edərdim ki, belə bir amnistiya aktı verilsin və cəmiyyət müəyyən dərəcədə bu gərginliklərdən  qurtarsın.  Həm  də  bilirsiniz, bu  il  müstəqilliyimizin 15-ci ildönümüdür. Müstəqilliyimizin 15-ci ildönümü il ərzində bayram tədbirləri və bu tipli xeyirxah əməllərlə yadda qalmalıdır.
Təbii ki, mən Vaşinqtonda xarici işlər nazirlərinin görüşlərindən sonra Qarabağ məsələsinin də parlamentdə dinləmələrə çıxarılmasının tərəfdarıyam. Hesab edirəm ki, Qarabağ məsələsi parlamentdə dinləmələrə çıxarılmalıdır. Hər kəs öz mövqeyini bildirməlidir. Bizim ən azı burada Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı hansı danışıqlar aparılması haqqında məlumatımız olmalıdır. Çox sağ olun.
Sədrlik edən. Çox sağ olun. Siyavuş Novruzov.
S. Novruzov. Təşəkkür edirəm. Hörmətli Sədr, hörmətli millət vəkilləri! Mən də gündəliyə daxil olan, o cümlədən parlamentin yaz sessiyası ilə əlaqədar qoyulan məsələləri alqışlayıram və bir neçə təklifin ora əlavə olunmasını sizdən xahiş edirəm.
Birinci, “Siyasi partiyalar haqqında” Qanun qeyd olundu. Bildiyiniz kimi, bir neçə gündür ki, artıq bununla bağlı ATƏT-in Bakı ofisi də müəyyən dinləmələr keçirir və burada bütün partiyaların nümayəndələri iştirak edirlər. Gələcəkdə siyasi partiyaların dövlət tərəfindən maliyyələşməsi məsələsi və digər məsələlər nəzərdə tutulur. “Siyasi partiyalar haqqında” Qanunun bir çox müddəaları mövcud qanunlarımıza uyğun gəlmədiyinə görə müasir standartlara uyğun və tam şəkildə bugünkü ictimai-siyasi prosesləri özündə əhatə edən yeni bir qanuna ehtiyac var.
İkinci, mən hesab edirəm ki, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması, saxlanması ilə əlaqədar bir qanun layihəsi hazırlanmalıdır. Bu gün kütləvi informasiya vasitələrində, ayrı-ayrı televiziya kanallarında Azərbaycan əxlaqına, mənəviyyatına uyğun olmayan bəzi verilişlərin nümayiş etdirilməsi, müəyyən reklamların verilməsi ailədə uşaqların tərbiyəsinin pozulmasına şərait yaradır, əhali və o cümlədən seçicilər tərəfindən böyük narahatçılığa səbəb olur. Ona görə də mənəvi dəyərlərin qorunması ilə əlaqədar bir qanun qəbul olunmalıdır.
Mən təklif edirəm ki, Milli Məclisin gündəliyinə Azərbaycanda olan mərasimlərin keçirilməsi ilə də əlaqədar bir qanun layihəsi daxil edilsin. Artıq əhali, cəmiyyət tərəfindən bu hər tərəfdə deyilir ki, bu gün bu məsələnin qanunla tənzimlənməsinə böyük ehtiyac var. Bu gün Azərbaycan yasında kədərlənə bilmirsən, Azərbaycan toyunda istirahət edə bilmirsən. İnsanların psixikası, əsəbləri pozulur. Ona görə də mənə elə gəlir ki, plana bununla bağlı bir qanun layihəsi salınmalıdır.
“Reklam haqqında” Qanuna da dəyişikliklər və əlavələr olunmalıdır. Bu yaxınlarda Rusiyada da belə bir qanun qəbul olundu. Bilirsiniz ki, televiziya ekranlarında bir verilişin arasında elə olur ki, 10 dəqiqə, 12 dəqiqə reklamlar gedir və bu da insanlara ciddi təsir göstərir. Onlar hər hansı məsələ ilə məşğul ola bilmirlər.
Sonra, başqa bir məsələ. Bu gün biz Avropa strukturlarına inteqrasiya edirik, Avropaya doğru gedirik. Avropa strukturlarına inteqrasiya ilə əlaqədar istər Gürcüstan, istərsə də Ermənistan parlamentlərində xüsusi komissiya var. Hətta Gürcüstanda bununla əlaqədar dövlət naziri vəzifəsi də yaradılıb və o, Avropa strukturları ilə əlaqədar mütəmadi olaraq parlamentdə məlumatlar verir. Mən hesab edirəm ki, bu gün biz Avropanın yeni qonşuluq siyasəti, o cümlədən Avroatlantik məkana inteqrasiya və digər məsələlərlə əlaqədar parlamentdə ya bir komissiya, ya da bir qrup yaratmalı və ona həvalə etməliyik ki, mütəmadi olaraq parlamenti bu haqda məlumatlandırsın. Ona görə hesab edirəm ki, bu məsələlər də gündəliyə daxil edilməlidir.
Başqa məsələ. Burada hörmətli Sabir müəllim dairə seçki komissiyalarının təşkili ilə əlaqədar məsələyə toxundu. Seçki Məcəlləsində yazılmayıb ki, dairə seçki komissiyalarının tərkibində hökmən 3 nəfər müxalifət nümayəndəsi olmalıdır. Yazılıb ki, MSK 9 nəfərdən ibarət olur, 3 nəfər parlamentdə çoxluq təşkil eləyən partiyanı, 3 nəfər parlamentdə azlıq təşkil eləyən bütün siyasi partiyaları və 3 nəfər bitərəfləri təmsil edir. Ona görə bunu müxalifət tərəfindən 3 namizədin verilməsi kimi başa düşmək olmaz. Parlamentdə azlıqda olan siyasi partiyalar çoxdur.
Cənab Sədr, hesab edirəm ki, bizim bir sıra deputat həmkarlarımız yenidir və hələlik bəzi vərdişlərə yiyələnməyiblər. Kim çıxış etmək istəyirsə, qarşısındakı düyməni basmalıdır. O öz fikirlərini yazılı surətdə də bildirə bilər. Bu parlamentdə biz bir-birimizə hörmətlə yanaşmalıyıq. Hörmətlə hər bir fikrimizi söyləməliyik. Biz 12 il bundan qabaqkı parlament deyilik. Bu gün parlament Azərbaycanın demokratik bir parlamentidir və hər kəsə də azad şəkildə şərait yaradılır ki, fikirlərini söyləsin, təkliflərini desin. Milli Məclisin deputatları...
Sədrlik edən. Çox sağ olun, Siyavuş müəllim. Fəzail Ağamalı.
F. Ağamalı. Çox sağ olun. Hörmətli cənab Sədr, hörmətli millət vəkilləri! Mən yaz sessiyasının planında təklif edilmiş qanun layihələrinin müzakirəsinin tərəfdarıyam. Ümidvaram ki, həmin qanun layihələrinin qəbul edilməsi Azərbaycanda davam edən islahatların uğurlu gedişinə öz müsbət töhfəsini verəcək. Bununla bərabər, mən istərdim ki, bir sıra məsələlər də yaz sessiyasının gündəliyinə çıxarılsın. Mənim düşüncəmə görə, həmin məsələlərin müzakirəsi ciddi əhəmiyyət kəsb eləyir.
Hər şeydən öncə bildirim ki, Cəlal müəllimin söyləmiş olduğu fikirlərin bir sıra məqamları ilə mən razıyam. Təhsil haqqında qanun layihəsinin ciddi xarakter daşıdığı hamımıza bəllidir. Oqtay müəllim, Sizin də fikrinizlə razılaşmamaq mümkün deyil ki, yaxın zaman kəsiyində bu qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılmalı və qəbul edilməlidir. Lakin bu qanun layihəsi ayrı-ayrı məmurların ambisiyalarının ifadəsinə çevrilməli deyil. Mən keçən sessiyada da fikirlərimi söyləmişəm. Söyləmişəm ki, Təhsil haqqında qanun iki xanımın kaprizinə görə qəbul edilmir. O xanımların adları da, soyadları da sizə bəllidir.
Sədrlik edən. Mən üzr istəyirəm, o xanımlar millət vəkilləri deyillər. Onu burada həll edəcəyik.
F. Ağamalı. Çox hörmətli cənab Sədr, mən müəyyən etik normalara görə onların adlarını çəkmədən ümumi fikrimi söylədim. Lakin heç şübhəsiz, elə bir qızıl ortaq məxrəc tapılmalıdır ki, qəbul ediləcək həmin qanun Azərbaycanda təhsilin inkişafına xidmət eləsin, əksinə, təhsilin inkişafında buxov rolunu oynamasın. Bu baxımdan düşünürəm ki, Təhsil haqqında qanun ciddi mütəxəssislər, peşəkarlar tərəfindən ümumi müzakirədən keçdikdən sonra Milli Məclisin müzakirəsinə çıxarılmalı və qəbul edilməlidir. Çünki faktiki olaraq bu gün Azərbaycanın təhsili konkret qanunla tənzimlənmir.
Mənim təklif etdiyim ikinci məsələ maliyyə amnistiyası haqqında qanun layihəsinin qəbul edilməsidir. Bu bir sıra ölkələrdə həyata keçirilib və özünün müsbət nəticələrini verib. Bəlli olduğu kimi, ayrı-ayrı şəxslərin Azərbaycandan kənarda, müxtəlif banklarda yatırımları var və həmin pullar Azərbaycana gələ bilmir. Mən düşünürəm ki, maliyyə amnistiyası haqqında qanun qəbul etməklə Azərbaycana külli miqdarda sərmayə gətirmək olar. Həmin sərmayə ilə Azərbaycanda yeni iş yerləri açıla, yeni müəssisələr yaradıla bilər, bu da Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişafına öz müsbət təsirini göstərə bilər.
Üçüncü məsələ. Siyasi partiyalar haqqında qanunun qəbul edilməsi ilə bağlı səslənmiş təkliflərin mən də tərəfdarıyam. Hörmətli cənab Sədr, xahiş edirəm ki, Siz də öz imkanlarınız daxilində yaz sessiyasında Siyasi partiyalar haqqında qanunun qəbul edilməsi üçün öz imkanlarınızı əsirgəməyəsiniz. Belə bir qanun layihəsi gündəliyə daxil edilməli, müzakirə olunmalıdır. Çünki son dərəcə aktual və ciddi əhəmiyyət kəsb eləyən məsələdir.
Dördüncü məsələ. Dəfələrlə burada söyləmişəm, bu gün bir daha təkrar edirəm, İnformasiya təhlükəsizliyi haqqında qanunun qəbul edilməsinə ciddi ehtiyac duyulur. İnformasiya təhlükəsizliyi olmadığına görə hətta dövlət sirləri, dövlət əhəmiyyətli informasiyalar ən asan yollarla xarici kəşfiyyat orqanları tərəfindən əldə olunur. Bu da, heç şübhəsiz ki, Azərbaycan dövləti üçün ciddi problemlər yaradır. Əgər İnformasiya təhlükəsizliyi haqqında qanun qəbul edilərsə, hesab edirəm ki, bu problemi də aradan qaldırmaq mümkündür.
Nəhayət, beşinci. Keçən dəfə büdcənin müzakirəsi zamanı millət vəkillərinin, eyni zamanda, hörmətli maliyyə naziri Əvəz Ələkbərovun da söyləmiş olduğu kimi, 2006-cı ildə köhnə əmanətlərin qaytarılması ilə bağlı artıq real imkanlar var. Ona görə təklif edərdim ki, Əmanətlərin qaytarılması haqqında da qanun layihəsi müzakirə olunsun.
Sözümün sonunda onu demək istərdim ki, hörmətli Pənah Hüseyn, indi burada tamam başqa bir durumdur. İstənilən fikir haqqında, istənilən məsələ haqqında deputat...
Sədrlik edən. Fəzail müəllim, çox sağ olun. Məclisin Sədri hələlik mənəm. Çox sağ olun.
F. Ağamalı. (Eşidilmir.)
Sədrlik edən. Buyurun, deyin.
F. Ağamalı. Çox sağ olun, mən Sizin səlahiyyətlərinizi mənimsəmək fikrində deyiləm, hörmətli Oqtay müəllim. Mən, sadəcə olaraq, fikrimi deyirəm. Demək istəyirəm ki, ola bilsin, parlamentin təcrübəsini bilmirlər, uzun müddətdir parlamentlə bağlılıqları yoxdur. Bu insanlara, sadəcə olaraq, xatırlatmaq istəyirik ki, parlamentdə münasibətlər bir az sivil qaydada qurulmalıdır. Sağ olun.
Sədrlik edən. Sağ olun, çox sağ olun. İltizam Əkbərli.
İ. Əkbərli. Təşəkkür edirəm. Hörmətli sədarət, hörmətli deputatlar! Parlamentin iclaslarının reqlamenti ilə əlaqədar bizim bir sıra təkliflərimiz olacaq və yəqin ki, növbəti iclaslarda biz bu təklifləri müzakirəyə təqdim edəcəyik. Bu gün isə mən iclasın aparılmasına aid iradlarımı səsləndirmək istəyirəm.
Keçən dəfə növbədənkənar iclasda, bildiyiniz kimi, bizə, deputat Nəsib Nəsibliyə və mənə çıxış üçün söz verilmədi. Hər ikimizin adı elektron tabloda yazılmışdı. Ən qəribəsi də budur ki, məhz deputat Nəsib Nəsiblinin çıxış etmək növbəsi çatanda çıxışların dayandırılması təklifi səsləndi və o dəqiqə də səsə qoyularaq qəbul olundu. Hamıya aydındır ki, parlamentdəki mövcud qüvvələr nisbəti istənilən təklifi qəbul etməyə və müsbət həll etməyə imkan verir. Ancaq bu o demək deyil ki, o nisbət bizim, yəni parlamentdə azlıqda qalan müxalifət nümayəndələrinin çıxış etmək, müzakirə olunan məsələyə münasibət bildirmək hüquqlarımızın məhdudlaşdırılmasına xidmət etməlidir. Xüsusilə də Mərkəzi Seçki Komissiyası kimi çox aktual olan məsələnin müzakirəsində bunu yolverilməz hesab edirəm.
Mən iki iclasda, təbii ki, bizim parlamentdəki fəaliyyətimizə aid qanunlarla tanış ola bilməmişdim. Ancaq növbədənkənar iclasdan sonra mənə təqdim olunan bu qanunları oxudum, Milli Məclisin deputatı kimi, bizə münasibətdə həm Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsinin, həm də “Milli Məclisin deputatının statusu haqqında” Qanunun bir sıra maddələrinin pozulması hallarını qeydə aldım. Bizə çıxış etmək imkanının verilməməsi Daxili Nizamnamənin 1-ci maddəsinin ikinci hissəsinin pozulması deməkdir. Bizə söz verilməməsi Daxili Nizamnamənin 8-ci, 10-cu maddəsinin pozulması deməkdir. Bizim çıxışımız kəsilərkən həm də Daxili Nizamnamənin 13-cü maddəsinin ikinci hissəsinin tələbləri pozulur. Həm də bizim çıxış imkanımızın məhdudlaşdırılması “Deputatın statusu haqqında” Qanunun 7-ci maddəsinin üçüncü hissəsinin pozulması deməkdir.
Sonda bir məsələni də nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm. Biz parlamentdə bu və ya digər səbəbdən azlıqda qalsaq da, faktiki olaraq təmsilçilik səviyyəsinə görə ikinci siyasi qüvvəni təmsil edirik. Məsələyə bu məntiqlə yanaşsaq, Daxili Nizamnamənin və “Deputatın statusu haqqında” Qanunun uyğun bəndlərini pozaraq, məhz bizim çıxışlarımıza imkan verilməməsinə heç nə ilə haqq qazandırmaq olmaz. Hörmətli Oqtay müəllim, mən Sizdən çox xahiş edirəm ki, mənim bu iradlarım nəzərə alınsın.
Sədrlik edən. Mən Sizin bu çıxışa qısa bir cavab vermək istəyirəm. Burada heç kimin danışmasına məhdudiyyət qoyulmayıb. İclas keçirdi, bütün millət vəkilləri burada idi. Təklif olundu, səsə qoyulsun. Mən söylədim, təkid eləyən varmı, siz dinmədiniz, təkid eləmədiniz. Səsə qoyuldu. Bundan sonra söz verməyəcəyəm ki. İstənilən millət vəkilinə söz verilir, danışır. Amma müzakirələrin dayandırılması təklifi səsə qoyulub qəbul ediləndən sonra mən kiməsə söz verə bilmərəm. Bunu reklam eləmək ki, Sizin çıxışınızı xüsusi saxlayıblar, Sizə görə saxlayıblar, bu, tamamilə yanlış fikirdir. Gəlin belə danışaq, Milli Məclisdir, hamımız millət vəkilləriyik. Normal iclas keçirək, sözümüzü deyək. Mən heç kimin sözünü kəsmək istəmirəm. Ancaq iclasın gedişinə, xahiş edirəm, qəsdən maneçilik olmasın. Bunu edən adamın mən sözünü kəsəcəyəm. Nəsib Nəsibli.
N. Nəsibli. Hörmətli Sədr, möhtərəm millət vəkilləri! Hər vaxtınız xeyir olsun. Müsavat Partiyasını təmsil eləyən millət vəkilləri adından bir neçə təklifimiz var və onların bu yaz sessiyasının iş planına salınmasını xahiş edirik.
Qarabağ problemi ilə bağlı illərlə danışıqlar gedir. Amma mənim xatirimdə olan odur ki, bu salonda yalnız bir dəfə Qarabağla bağlı müzakirələr keçirilib. Bir az əvvəl İqbal Ağazadə də bu barədə danışdı. Mənə elə gəlir ki, Qarabağ sülh prosesi ilə bağlı gedən danışıqların məğzi barədə rəsmi şəxslər – Prezident və ya xarici işlər naziri burada məlumat versə, millət vəkillərinin də ondan xəbəri olar. Çünki mətbuatda müxtəlif versiyalar verilir. Məsələn, xarici işlər naziri deyir ki, 9 bənddən 7-si razılaşdırılıb, amma 2 bənd nə olan şeydir, onu demirlər.
İkinci, bir az öncə o da deyildi, bir daha istəyirəm, diqqətinizi buna cəlb eləyim. Borçalıda da, Gürcüstan Respublikasının Kvemo-Kartli deyilən bölgəsində də çox dramatik hadisələr baş verir. Orada olan xırda məsələləri böyütmək istəmirəm. Əsas diqqəti cəlb eləyən nədir? Bir aydan bir neçə gün sonra orada özəlləşdirmə prosesi başa çatacaq və bununla həmin məsələ qapanacaq. Mənə elə gəlir ki, bu da yaz sessiyasının iş planına salınmalıdır.
Üçüncü məsələ bəlkə də millət vəkillərinə bir az inandırıcı gəlməsin. Amma qonşu ölkə olan İranda da çox maraqlı və bizim gələcək taleyimizi müəyyən eləyən hadisələr baş verir və yaxud da baş verməlidir. Ya İranın nüvə dövlətinə çevrilməsi, ya da tam tərsinə, çevrilməməsi. Bu məsələnin beynəlxalq siyasətin gündəliyinə gəlməsi, amma Azərbaycan Milli Məclisinin bu məsələni müzakirə etməməsi, mənə elə gəlir, düzgün deyil. Əlbəttə, bu, başqa ölkənin daxili işinə qarışmaq, o məsələyə birbaşa müdaxilə eləmək deyil. Onun forması da tapıla bilər, ya bu, qapalı keçirilə bilər, ya dinləmə formasında ola bilər, ya da müzakirələr formasında ola bilər. İran məsələsi mütləq deyil ki, sabah, ya birigün müzakirə olunsun. Amma yaz sessiyası dövründə, mənə elə gəlir ki, bu məsələ gündəliyə çıxacaq. Çünki Milli Məclisin ona öz münasibətini bildirməsinə ehtiyac var.
Nəhayət, dördüncü məsələ odur ki, müxtəlif istiqamətlər üzrə dövlət proqramları qəbul olunur. Antikorrupsiya proqramı qəbul olunub. Milli Məclisdə müzakirə olunubmu? Olunmayıb. Regionların inkişafı ilə bağlı. İcraedici hakimiyyət bunu müzakirə eləyir. Amma Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi nəzarət funksiyasından istifadə eləyib onları müzakirə eləsə, icra vəziyyətini yoxlasa, mənə elə gəlir ki, bu, Azərbaycanın xeyrinə olar.
Sədrlik edən. Çox sağ olun. Qənirə Paşayeva.
Q. Paşayeva. Hörmətli Sədr, hörmətli millət vəkilləri! Mən bir neçə məsələyə toxunacağam və istərdim ki, bu məsələlərin parlament tərəfindən həyata keçirilməsinə nail olaq.
Birincisi, mənfi tendensiya gedir. Əvvəllər bəzi Qərb ölkələrindən qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası”na səfərlər edirdilər. Çox təəssüf ki, bu ölkələrin sayı getdikcə artır. Bunlar gedirlər, Dağlıq Qarabağın erməni icması ilə, qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın rəhbərliyi ilə rəsmi görüşlər keçirirlər. Bu görüşlərin sonuncusu Lüksemburq parlamentinin nümayəndə heyəti ilə olub. Orada çox maraqlı bəyanatlar səslənir. Biz buna sərt reaksiya vermədikcə bu ölkələrin sayı getdikcə artır. Mən çox xahiş edirəm ki, bizim parlamentimiz bu cür ölkələrin parlamentlərinə çox sərt reaksiya versin. Çünki biz Avropa parlamentində yaranan hadisənin şahidi olduq. Bu gün Dağlıq Qarabağ məsələsinin buradakı müzakirəsindən danışırıq. Amma bəlkə sözdən daha çox əmələ keçməyimiz lazımdır. Burada hər bir millət vəkili Avropa parlamentində bu işə qol qoyan və qol qoyanların inandırdığı insanların hər birinə rəsmi etiraz məktubu göndərsin, parlamentin adından etiraz məktubları getsin. Yəni tək parlament yox, hər bir millət vəkili etiraz məktubları göndərsin. 125 millət vəkili bu cür etiraz məktubları göndərsə, fikirlərini bildirsə, məncə, bunun bir təsiri olar və biz bu tendensiyaların, heç olmasa, qismən qarşısını ala bilərik.
Digər dəhşətli tendensiya ondan ibarətdir ki, Azərbaycandan Qarabağa səfərlərin sayı artır. Bu səfərlərin hamısının adı altında məktub yazılır. Hər bir azərbaycanlı o məktubu yazanda “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın prezidenti Arkadi Qukasyana müraciət edib. Birincisi, mən hesab edirəm ki, bu təhqirdir. İkincisi, nəyə görə bu tendensiya bu qədər artmalıdır? Mən hesab edirəm ki, bunun arxasında duranlar öz maraqlarına nail olurlar. Xalq diplomatiyası deyilən şeyə nail olurlar. Bu xalq diplomatiyasının, əslində, adı reallıqla barış deməkdir. Biz bunu dərk etməliyik. Mən hesab edirəm ki, buna görə bizə heç kim təzyiq də eləməz. Götürək Amerika Birləşmiş Ştatlarını. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Almaniya ilə bütün gediş-gəlişlərə, hətta jurnalistlərin də gediş-gəlişlərinə rəsmi şəkildə qadağa qoyan qətnamə də çıxardı. Parlamentin də buna ya sənəd şəklində və ya hər hansı bir şəkildə ciddi münasibəti olmalıdır.
Axırıncı məsələ. Bəzi millət vəkilləri Gürcüstanla bağlı məsələ qaldırdı. Bu gün ölkənin qəzetlərini açdıqda görürsən ki, Gürcüstan məsələsi artıq baş məsələyə çevrilir. Orada etiraz aksiyası oldu, burada toqquşma oldu. Bilirsiniz ki, bu toqquşmalarda bəzən hətta o vəziyyət yaranır ki, mətbuatın, televiziyaların kasetləri əlindən alınır. Mən hesab edirəm ki, bu siqnallardır. Mən Azərbaycan-Gürcüstan parlamentlərarası əlaqələr qrupunun rəhbəriyəm. Oqtay müəllim, bir qrup deputatın, nümayəndə heyətinin Gürcüstana səfərinə, bilirik ki, Siz dəstək verərsiniz. Biz o səfəri keçirək, oradakı insanlarla danışaq, rəsmi şəxslərlə görüşək. Bu məsələlər ciddiləşməmiş, heç olmasa, bunun qarşısını almaq üçün bəlkə müəyyən işlər görmək olar.
Sədrlik edən. Çox sağ olun, Qənirə xanım. Yazılanlar var, danışmalıdırlar. Pənah Hüseyn.
P. Hüseyn. Hörmətli Sədr, hörmətli Milli Məclis üzvləri! İclasın əvvəlində yaranmış məsələ onunla bağlıdır ki, deputatların sorğu vermək, qeydlər etmək və replikalar vermək haqqında qanunvericilikdə təsbit olunmuş hüquqlarının necə reallaşdırılması barədə konkret mexanizm yoxdur. Dərhal gündəliyə keçildi və bildirildi ki, yalnız gündəlik barədə danışmaq mümkündür. Belə olan halda, bir daha təkrar edirəm, deputatın sorğu vermək, replikalar söyləmək, qeyd etmək hüququnun hansı formada reallaşdırılmasını Milli Məclis həll etməlidir.
Burada mənim də çox razı olduğum, əhəmiyyətli qanun layihələrinin yaz sessiyasında müzakirəyə çıxarılması barədə təkliflər edildi. Onlara biz qoşuluruq. Amma çox təəssüf ki, bu məsələnin də reallaşdırılması üçün bizə təqdim olunmuş layihədəki planda hansısa bir mexanizm yoxdur. Çox qəribədir ki, 2006-cı il yaz sessiyasının qanunvericilik işləri planı layihəsinin 1-ci bəndində qanunvericilik təşəbbüsü olan bütün subyektlərin adı çəkilir. Yəni burada da respublika Prezidentinin, Ali Məhkəmənin, Baş prokurorun, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında qanun layihələri təqdim etmək hüququ öz əksini tapıb, amma Milli Məclis deputatlarının belə bir hüququ təsbit olunmayıb. Halbuki burada adları səslənən bir çox qanun layihələri yalnız Milli Məclisin üzvləri, deputatlar tərəfindən irəli sürülə bilər. Bu məsələ 1-ci bənddə öz əksini tapmayıb. Ona görə də mən təklif edirəm ki, bu layihədə “Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin” sözlərindən sonra “Milli Məclisin deputatlarının” sözləri əlavə olunsun. Çünki Siyasi partiyalar haqqında qanunu əgər Siyavuş müəllim təklif etdisə, yəqin ki, buna razı olan digər deputatlar tərəfindən bu məsələlər qanunvericilik qaydasında irəli sürülə bilər.
Mən ikinci bir məsələyə toxunuram və sözümü tamamlayıram. Mən burada səslənən fikirləri qəbul edirəm. Şübhəsiz, Milli Məclis 1990-cı illərin əvvəlindəki Milli Məclis deyil. Amma mən də siz deyən adam deyiləm. Sağ olun.
Sədrlik edən. Çox sağ olun. Xanhüseyn Kazımlı.
X. Kazımlı. Çox sağ olun. Hörmətli Sədr, hörmətli Məclis! Yəqin ki, biz bu gün bizə təqdim olunan gündəliyin 5-ci bəndi üzrə danışmalıyıq. Mən də bu sessiyada bizim müzakirə edəcəyimiz və müzakirə olunması zəruri olan məsələlər, eyni zamanda, daha hansı problemlərin qanunvericilik bazasının yaradılması barədə danışmaq istəyirəm. Burada Siyasi partiyalar haqqında qanun barədə deyildi. Mən də onun tərəfdarıyam, vaxtınızı almaq istəmirəm.
Burada belə bir fikir səsləndi ki, antiinhisar fəaliyyəti haqqında qanun yoxdur. Mən bu fikirlə razı deyiləm, belə bir qanun var. Amma qanun çox zəifdir, ona əlavələr edilməsinə ehtiyac vardır. Xüsusilə indi Azərbaycanda qiymətlərin sürətlə artdığı bir şəraitdə elə bir hüquqi baza, elə bir qanunvericilik bazası, elə bir əsasnamə, elə bir təlimat yoxdur ki, o, qiymətlərin istənilən səviyyədə şişirdilməsinin qarşısının alınmasına imkan versin. Düzdür, biz “Tənzimlənən qiymətlər haqqında” Qanun qəbul etmişik, “Antiinhisar fəaliyyəti haqqında” Qanun var – bunlar bir-biri ilə əlaqədardır. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları çox zaman “Tənzimlənən qiymətlər haqqında” Qanunun ölkə Prezidenti tərəfindən hələlik imzalanmamasının səbəbini beynəlxalq təşkilatların bu məsələyə müdaxiləsində və “Antiinhisar fəaliyyəti haqqında” Qanunda bu məsələlərin şərh olunmasında görürlər. Amma mən cəsarətlə deyirəm ki, bunun heç biri arqument deyildir. Çünki beynəlxalq təşkilatlar heç zaman ölkədə qiymətlərin tənzimlənməsi barədə normativ hüquqi aktın – “Tənzimlənən qiymətlər haqqında” Qanunun əleyhinə gedə bilməz. Çünki biz onsuz da enerji daşıyıcılarının və digər təbii inhisar subyektlərinə aid olan əmtəələrin qiymətlərini tənzimləyirik. Biz bunun hüquqi bazasının yaradılmasının arzusundayıq və qanun bu məqsədlə qəbul olunmuşdur. Təəssüf ki, indi ölkədə bazar qiymətlərinin, ərzaq və qeyri-ərzaq qiymətlərinin sürətlə artmasında bu qanunun fəaliyyətsiz qalmasının da müəyyən təsiri vardır. Hesab edirəm ki, “Antiinhisar fəaliyyəti haqqında” Qanun yenidən işlənməlidir və “Tənzimlənən qiymətlər haqqında” Qanunun işləməsinə, yəni onun ölkə Prezidenti tərəfindən imzalanmasına və yaxud ona yenidən baxılmasına böyük ehtiyac vardır.
Burada Təhsil haqqında qanun ətrafında danışıldı. Bu qanunun qəbul olunmaması bugünkü komissiya üzvlərinin fəaliyyətsizliyi kimi qəbul edilməməlidir. Bu qanun barədə hörmətli Oqtay müəllim də gözəl dedi. Söhbət bu qanunun vacibliyindən, çoxşaxəliliyindən gedir. Mən də müşahidə edirəm ki, bu qanunun üzərində yeni tərkibdə olan komissiya çox ciddi işləyir. Qaldı bəzi qəzetlər, sözün əsl mənasında olmayan şeyləri də uydurub yazırlar. Belə yazılar bizim işimizin ahəngdarlığına və Təhsil haqqında qanun barədə sağlam düşüncələrin həyata keçirilməsinə mane olur. Ona görə mən o fikirdəyəm ki, biz Təhsil haqqında qanunun qəbul olunmasından əvvəl təhsilin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərən amilləri aradan qaldırmalıyıq. Bu amillərdən biri, hörmətli Oqtay müəllim, indi müəllimlərin müxtəlif yerlərdə işləməsinə can atmasıdır. Müəllimlərin maaşı azdır. Yaxşı olardı ki, müəllimlərin əmək haqlarının artırılması barədə müvafiq tədbir görülsün. O tədbir, hesab edirəm ki, Təhsil haqqında qanunun qəbuluna qədər təhsildə işlərin tənzimlənməsinə və ahəngdarlığın təmin edilməsinə böyük təsir göstərə bilər. Diqqətinizə görə sağ olun.
Sədrlik edən. Çox sağ olun, Xanhüseyn müəllim. Fəttah Heydərov.
F. Heydərov. Çox sağ olun. Hörmətli Sədr, hörmətli deputat həmkarlar! Mən üçüncü çağırış Milli Məclisə seçilmiş deputatların tam şəkildə bu gün bu zalda iştirak etməsini nəzərə alaraq yaz sessiyasının başlanması münasibətilə bir daha hər birinizi səmimi qəlbdən təbrik edir, hamınıza möhkəm can sağlığı, uzun ömür, müstəqil Azərbaycanımızın inkişafı naminə hər kəsin nə qədər potensialı, gücü-qüvvəsi varsa, hamısını sərf etməyi arzu edirəm!
Bu gün biz elə bir iş planı təsdiq edirik ki, bunun üzərində işlənib, komissiyalarda baxılıbdır. Mən hesab edirəm ki, bu planı biz təsdiq etməliyik.
Hələ qarşıda çoxlu illər var, hələ deputatların fəaliyyət dövrü qarşıdadır. Hər kəs öz gücünə, qüvvəsinə, öz ağlına, millətə, xalqa münasibətinə görə bu Milli Məclisin tribunasından istifadə edərək istənilən fikri deyə biləcək, həyata keçirə biləcəkdir. Milli Məclis bu fikirləri saf-çürük edib qəbul edəcəkdir. Bunun üçün mən bu zalda oturan deputatlara birinci, ikinci çağırışlarda olduğu kimi, yenə də öz seçicilərinə hörmət edərək, onların qarşısında məsuliyyət daşıyaraq, partiya mənsubiyyətini, siyasi mənsubiyyəti, siyasi fikir ayrılığını tamamilə bir qırağa qoyaraq bu üçüncü çağırış Milli Məclisi uğurla başa vurmağı arzu edirəm. Bu, müqəddəs arzudur. Çünki Milli Məclisdə olan sabitlik, sakitlik ölkəmizdə olan sakitlik, sabitliklə həmahəngdir. Ölkədə sakitlik, sabitlik hökm sürür və onu pozmağa cəsarət etmək istəyən adamlar öz layiqli cəzasını alırlar.
Dövlətimiz çox böyük sürətlə inkişaf edir. İqtisadi inkişafımız, demək olar ki, artıq təkcə Qafqazda deyil, dünya dövlətləri arasında göz qabağındadır. Siyasi münasibətlərimiz normallaşır. Çox müsbət haldır ki, indi bizim zalda partiya mənsubiyyətinə görə, partiya siyahısı ilə, proporsional siyahı ilə yox, majoritar qaydada seçilən, yəni xalqın seçdiyi və müxtəlif siyasi əqidəyə malik olan insanlar vardır. Bunlara xalq etimad göstərib, seçib və burada əyləşdiribdir. Bizim bir nömrəli vəzifəmiz bizi seçib buraya göndərən insanları nəzərə almaqdır. Burada hər kəsin hərəkəti, hər kəsin danışığı hay-küylə, hansısa bir ambisiya ilə yox, o insanlara xidmət etməklə ölçülür. Bu bir tarixdir, tarixi hadisədir, tarixi etapdır. Buna görə də mən arzu edirəm ki, burada olan deputatlar bu tarixi etapı qardaşcasına, dostcasına, səmimiyyətlə keçsinlər. Gəlin unutmayaq ki, bizim bir nömrəli vəzifəmiz müstəqil dövlətimizə xidmət göstərməkdir.
Bizim baş xəttimiz məlumdur. Böyük öndər, ümummilli lider Heydər Əliyevin bizim üçün əmanət qoyub getdiyi dövlətçilik, azərbaycançılıq, xalqa, vətənə, torpağa münasibət ideyaları bu Məclis tərəfindən axıra qədər davam etdirilməlidir. Mən arzu edirəm ki, Milli Məclisimiz mənim bu arzularımı nəzərə alsın.
Əgər imkan varsa, təkid etmirlərsə, biz səsə qoyaq, iş planını təsdiq edək. Təklif olunan məsələlər, yəqin ki, gələcəkdə nəzərə alınıb müzakirəyə çıxarıla bilər. Bizim səlahiyyətlərimiz var ki, bu məsələləri tənzimləyək. Çox sağ olun.
Sədrlik edən. Çox sağ olun, Fəttah müəllim. Bahar Muradova. Sonra təkid edən olmasa, səsə qoyarıq.
B. Muradova. Çox sağ olun, Oqtay müəllim. Hörmətli Sədr, hörmətli millət vəkilləri! Mən də yaz sessiyasının başlanması münasibətilə hər birinizi təbrik edirəm! Arzu edirəm ki, qanunvericilik işləri planında olan və bundan sonra qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında parlamentə daxil olacaq layihələr bizim tərəfimizdən çox səmərəli müzakirə olunsun və qəbul edilsin, xalqımızın, dövlətimizin həyatının müxtəlif sahələrinin tənzimlənməsi üçün istifadə olunsun.
Mən həmkarlarımızın bir sıra təklifləri ilə razıyam. Siyavuş Novruzovun, Fəzail Ağamalının və başqalarının təklifləri mənim təkliflərimlə üst-üstə düşdüyü üçün onları təkrarlamaq istəmirəm. Sadəcə, bir məsələni qeyd etmək istəyirəm. Bizim hər birimiz millətimizin, onun mədəniyyətinin inkişafını gözü götürməyənlərin bizə qarşı olan addımlarını və səylərini daim bilirik və bu haqda ürək ağrısı ilə danışırıq. İstər Gürcüstanda, istərsə də Ermənistanda tarixi yer adlarının, coğrafi adların dəyişdirilməsi, başqalaşdırılması və özgəninkiləşdirilməsi ilə bağlı addımların da günbəgün şahidiyik. Bu proseslər elə bu gün də davam etməkdədir. Mən hal-hazırda Ermənistanda bizim tarixi yer adlarımızın tamamilə dəyişdirilməsi məsələsi ilə bağlı narahatlığımı ifadə edirəm və bu istiqamətdə beynəlxalq prinsiplərə uyğun addımlar atılmasını vacib hesab edirəm.
Məlumatıma görə, vaxtilə Azərbaycanda müvafiq icra orqanları tərəfindən Milli Məclisə Coğrafi adların standartlaşdırılması haqqında qanun layihəsi təqdim olunubmuş. Belə bir qanun layihəsi bütün ölkələr tərəfindən qəbul olunur. Həmin qanuna əsasən hər hansı ölkənin bütün coğrafi adları tarixən və bu gün hansı səviyyədədirsə, təsdiqlənir və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının bu işlə məşğul olan müvafiq qurumuna göndərilir. Bundan sonra hansısa qonşu ölkənin, hansısa təcavüzkar ölkənin nümayəndələrinin hansısa yer adının dəyişdirilməsi ilə bağlı addımları dərhal Birləşmiş Millətlər Təşkilatının müvafiq qurumu tərəfindən rədd edilir. Bu proses bu gün də davam etdiyi üçün, mən hesab edirəm ki, yaz sessiyasının qanunvericilik işləri planına Coğrafi adların standartlaşdırılması haqqında qanun layihəsi daxil edilməlidir. Biz bütün tarixi Azərbaycan torpaqlarında olan adlarımızı bir daha təsdiqləməli və bu barədə məlumat Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Şərqi Avropa, Şimali və Orta Asiya regionu üzrə bölməsinə göndərilməlidir. Ondan sonra Ermənistan ərazisində, yaxud digər qonşu dövlətlərin ərazisində hansısa adların dəyişdirilməsi ilə bağlı məsələ ilə əlaqədar biz Birləşmiş Millətlər Təşkilatına müvafiq müraciət göndərə bilərik. Hesab edirəm ki, bu qanunun qəbulu vacibdir və biz bunu nəzərdə tutmalıyıq.
Mən də burada səslənən bir-iki məsələ ilə bağlı fikrimi bildirmək istəyirəm. Məni çox sevindirdi ki, bizim parlamentə gələn yeni həmkarlarımız deputatlıq fəaliyyətinə dair qanunların bütün müddəalarını çox yaxşı öyrəniblər. Yaxşı tələblər irəli sürürlər ki, onların hüquqları pozulmasın. Çox yaxşı, mən bunu qəbul edirəm. Çünki ilk növbədə hüququ bilmək lazımdır ki, vəzifənin nədən ibarət olduğunu anlayasan. Mən inanıram ki, bu gün öz hüquqlarının qorunması istiqamətində tələb qoyan həmkarlarımız sabah öz vəzifələrini də düzgün dərk edəcək və öz üzərlərinə düşən vəzifələri yerinə yetirərkən də bu müddəalara əməl edəcəklər.
Bu gün səhər iclas başlayarkən Pənah Hüseynin bizim rəyasət heyətinə təqdim etdiyi müraciətlə bağlı məlumat vermək istəyirəm. Kimlərsə düşünə bilər ki, görəsən, bu nə ilə bağlıdır. Sadəcə, Pənah Hüseyn özünün sorğu vermək hüququndan, təşəbbüs hüququndan istifadə edərək Zakir Qaralova Elmar Hüseynovun qətlinin araşdırılması ilə bağlı bir müraciət, sorğu ünvanlayıb. Nədənsə ünvanı səhv salıb, həmin sorğunu rəyasət heyətinə təqdim edib. Ona görə mən buradan müraciət edirəm Pənah Hüseynova ki, həmin sorğunu aidiyyəti üzrə göndərsin. Əks təqdirdə biz istintaqın gedişi ilə bağlı hər hansı konkret məlumat verə bilməyəcəyik. Mən əminəm ki, bu da onun böyük qəlb ağrısına səbəb olacaqdır. Fikrimi burada tamamlamaq istəyirəm. Bu sessiyanın işinə uğurlar arzulayıram.
Sədrlik edən. Çox sağ olun, Bahar xanım. Çıxışlara təkid edən varmı? 3 yoldaş təkid edir. Əli Məsimli.
Ə. Məsimli. Hörmətli sədarət, hörmətli millət vəkilləri, xanımlar və cənablar! Yaz sessiyasının başlanması münasibətilə hamınızı təbrik edib işinizdə uğurlar arzulayıram!
Təqdim olunan plan kifayət qədər mühüm qanunları əhatə edir və həmin qanunların qəbul edilməsi hüquqi bazanın möhkəmlənməsində mühüm rol oynayacaq. Amma mən indi ona görə söz aldım ki, seçicilərimin müraciətlərini burada səsləndirim. Aldığım məktubların xeyli hissəsi batmış əmanətlərin qaytarılması ilə bağlıdır. Maliyyə naziri aprel ayında qanun layihəsinin parlamentə təqdim ediləcəyi barədə artıq məlumat verib. 2006-cı ilin büdcəsində isə bilavasitə bu məsələ ilə bağlı vəsait ayrılıb. Ona görə də həmin qanun layihəsinin gündəliyə salınmasını vacib hesab edirəm.
İkinci məsələ ondan ibarətdir ki, millət vəkillərinin qanunvericilik təşəbbüsü ilə bağlı bir təşəbbüs irəli sürmüşük. Bu iş planına Təhsil haqqında qanun daxil olub. Onunla paralel surətdə bir sıra qanunların da qəbul edilməsinə ehtiyac var. Mən artıq komissiyanın sədri cənab Səmədzadəyə təhsil kreditləri haqqında qanunun müzakirəsi ilə bağlı müraciət etmişəm. Əgər imkan olsa, bu qanun layihəsinin də gündəliyə salınmasına köməklik edərsiniz.
Üçüncü müraciətdə ciddi məsələ ondan ibarətdir ki, bu gün həmkarlar təşkilatının yaranması istiqamətində işlər gedir və işə götürənlə işçi arasında münaqişələr getdikcə artır, amma həmkarlar təşkilatları bu prosesə təsir göstərə bilmirlər. Ona görə də mənə olan müraciətlərlə əlaqədar mən Sizin poçtunuza bir material göndərmişdim, yəqin ki, çatıb. Əgər çatmayıbsa, mən yenidən onu göndərə bilərəm. İşçilərin qanunsuz olaraq işdən çıxarılması ilə bağlı məsələlər mürəkkəbləşdiyinə görə Əmək Məcəlləsinə həmkarlar təşkilatının bu məsələdə rolunun artırılması ilə əlaqədar əlavələrin edilməsini vacib hesab edirəm.
Növbəti ciddi məsələ Avropa Parlamentində qəbul edilən qətnamədir ki, bunun üstündən keçsək, Azərbaycana qarşı növbəti, daha ciddi qətnamələr olar. Heç olmasa, parlament bu məsələyə münasibət bildirməlidir.
Avropa Parlamenti həm Avropa Birliyinə, həm də yeni qonşuluq siyasətinə daxil olan ölkələrlə, Baltikyanı ölkələrlə, Gürcüstanla parlamentin fəaliyyətinə, parlament islahatlarına dəstək kimi layihələr yerinə yetirir. Avropa Parlamenti ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsi istiqamətində ciddi işlər görməkdən ötrü belə bir layihənin Azərbaycan parlamenti ilə əlaqəli həyata keçirilməsini vacib hesab edirəm. Mənim fikrimcə, burada göstərilən bir sıra qanun layihələrinin, məsələn, Azərbaycan Respublikası əhalisinin dövlət reyestri haqqında, Təhsil haqqında, Elm və dövlət elmi-texniki siyasəti haqqında qanun layihələrinin ilkin müzakirələrində İqtisadiyyat komissiyasının da iştirak etməsi vacibdir.
Digər ciddi məsələ. Biz həm yeni qanunlar qəbul edirik, həm də qanunlara əlavələr edirik. Heç kimə sirr deyil ki, o qanunları hazırlayan müəlliflər mənsub olduqları təşkilatın maraqlarını daha üstün tuturlar. Ona görə də bu problemi həll etməkdən ötrü maraqlı təşkilatların hamısının nümayəndələrindən ibarət işçi qruplarının, komissiyaların yaradılması və komissiyalarda bilavasitə müzakirələr zamanı daha mükəmməl surətdə ortaq məxrəcə gəlməkdən ötrü bu komissiyaların gücündən istifadə edilməsi üçün parlamentin sədri kimi göstəriş verməyinizi xahiş edirəm. Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.
Sədrlik edən. Çox sağ olun. Çıxış üçün təkid edən yoxdur ki? Buyurun.
Ş. Hacıyev. Çox sağ olun, hörmətli Oqtay müəllim. Mən də yaz sessiyasının başlanması münasibətilə burada səslənən təbriklərə qoşularaq, Sizə və bütün deputatlara uğurlar arzu edirəm.
Hörmətli Oqtay müəllim, Siz yaxşı bilirsiniz ki, bu gün cəmiyyətimizin bütün sahələrində olduğu kimi, təhsil sahəsində də çox ciddi dəyişikliklər baş verir, islahatlar həyata keçirilir və artıq bəzi uğurlu nəticələr də var. Lakin buna baxmayaraq, çox doğru deyildi ki, bu gün təhsilimizdə hələ çox problemlər öz həllini gözləyir.
Təhsil sahəsində, məsələn, qanun boşluğunun olması çox ciddi bir problem kimi qarşımızda dayanır. Ona görə də elə ilk gündən etibarən Elm və təhsil məsələləri daimi komissiyası öz fəaliyyətində Təhsil haqqında qanun layihəsinin hazırlanmasına böyük diqqət yetirir. Mən deyərdim ki, indi bu iş elə qanun layihəsinin hazırlanması səviyyəsindədir. Ona görə də mənim bu gün qanun haqqında, onunla bağlı ayrı-ayrı problemlər haqqında heç bir açıqlama vermək ixtiyarım da yoxdur.
Lakin mən tam məsuliyyətlə deyə bilərəm ki, bu günə qədər verdiyim müsahibələrdə yalnız qanunun vacibliyi, aktuallığı haqqında, ona cəmiyyətimizdə çox ciddi sosial sifarişin olması haqqında danışmışam. Qanunun mexanizmi haqqında, ayrı-ayrı bəndləri, maddələri haqqında açıqlama verməmişəm. Yalnız bir dəfə mən aspiranturanın ləğv olunması yox, doktorantura ilə əvəz olunması fikrini ifadə etmişəm.
Bütün dünyada belədir. Bilirsiniz ki, biz Avropaya inteqrasiya olunuruq, təhsilimiz inteqrasiya olunur. Avropada aspirantura adında bir kəlmə də yoxdur. Bu yalnız MDB məkanındadır, yəni keçmiş SSRİ məkanına daxil olan ölkələrdə bu sistem qalmaqdadır. Siz bilirsiniz ki, təhsilimiz modernləşdirilir, Bolonya Konvensiyasına artıq imza atmışıq və 2010-cu ildə biz bu prosesi başa çatdırmalıyıq. Ona görə də biz Avropa təhsilinin, yəni bu gün dünyada elmin, təhsilin ən aparıcı istiqamətlərini müəyyən edən ölkələrin standartlarını, normalarını, qanunlarını Azərbaycana gətirməli, başqa sözlə desək, öz qanunvericilik bazamızı onlara uyğunlaşdırmalı, Avropa təhsilinə inteqrasiya etməliyik. Buna görə də yeni qanun layihəsində bu məsələlər çox ciddi qoyulub və bunlar nəzərə alınmalıdır. Bunu kiminsə iradəsinə görə etmirik, bu, həyatın tələbidir.
Təhsilin kiminsə iradəsinə tabe olması fikrinə gəlincə, mən tam məsuliyyətlə demək istəyirəm ki, yeni Təhsil qanunu hansısa məmurun və ya qurumun mənafeyinə deyil, milli təhsil sistemimizin inkişafına, tərəqqisinə, modernləşdirilməsinə xidmət edəcəkdir.
Hörmətli Oqtay müəllim, bilirsiniz ki, 10 ildən artıqdır, Təhsil qanununun üzərində iş gedir. Biz bu gün bizdən əvvəl görülmüş işlərin üzərinə kölgə salmaq və ya görülən işlərin üstündən xətt çəkmək fikrində deyilik. Müəyyən işlər görülüb. Lakin hörmətli deputatlar gözəl bilirlər ki, həmin qanun layihəsi Milli Məclisin ilk müzakirəsinə 5 il bundan əvvəl təqdim olunub. Bu müddət ərzində isə nəinki təhsil sistemimizdə, eləcə də iqtisadiyyatımızda və sosial həyatımızın bütün sahələrində, elə dünyanın özündə də ciddi dəyişikliklər baş verib. Bolonya prosesinin bu qədər ciddi vüsət alması yalnız unifikasiya ilə əlaqədar deyil. Avropa təhsili, Avropa elmi bu gün dünyanın ən aparıcı ölkələri sayılan Amerika və Yaponiya təhsilindən, Yaponiya texnologiyasından ən azı 10 ildən çox geri qalır. Buna görə də əgər Avropa bu işə gedirsə, dünyanın elmi, təhsili hansı istiqamətdə, hansı meyllərdə gedirsə, biz də təhsilimizi bu gündən...
Sədrlik edən. Çox sağ olun, Şəmsəddin müəllim. Sabir Rüstəmxanlının təklifi var. Buyurun.
S. Rüstəmxanlı. Hörmətli Sədr, mən də yaz sessiyası üçün təklif olunan qanun layihələrinin müzakirəsinin tərəfdarıyam və hesab edirəm ki, burada kifayət qədər gərəkli qanun layihələri var. Eyni zamanda, bir neçə əlavə təklifimi də bildirmək istəyirəm. Bunun birini Azərbaycan Hüquqşünaslar Forumu təklif edib və mən onların xahişini yerinə yetirirəm. Onlar Azərbaycanda bu gün vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsi sahəsində müəyyən səmərəliyi, fəallığı artırmaq məqsədi ilə dünyanın bir sıra ölkələrində mövcud olan təcrübədən çıxış edib və Məclisə Detektiv fəaliyyət haqqında qanun layihəsi təklif ediblər. Bu layihənin müzakirəsində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları, sonra Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin, beynəlxalq təşkilatların, səfirliklərin, habelə hüquq mühafizə orqanlarının əməkdaşları iştirak eləyiblər. 8 səhifəlik bir qanundur və mən təklifdən sonra bunu Sizə verəcəyəm. Çox istəyərdim ki, yaz sessiyasında bu qanun layihəsi müzakirə olunsun.
Azərbaycanda məmur özbaşınalığı əleyhinə bizim qanunlarımız var. Amma mən çox istərdim ki, bizdə məmur özbaşınalığı sahəsində indi mövcud olan vəziyyətin qarşısını almaq üçün hər hansı bir şəkildə qanunun gücündən istifadə eləyək. Bayaq biz deputat yoldaşlarla müzakirə eləyirdik. Ən xırda idarələrdə vətəndaşa əhəmiyyət verilmir. İcra hakimiyyəti nümayəndələri millət vəkillərinin hətta zənglərinə cavab vermirlər. Mənim özümdən söhbət getmir. Mənə də deyirlər, bilirsiniz, Sizə yazıçı kimi böyük hörmətimiz var. Başqa deputatlar gəlir, biz heç onları qəbul eləmirik. Bu şəkildə danışırlar. Adi mənzil idarəsindən tutmuş... Bu bizim vətəndaşlarımızdır. Nə qədər bunlar əziyyət çəkirlər. Məktubuna cavab almır, telefonla müraciətinə cavab almır. Bunu hansı bir şəkildəsə qanunla tənzimləmək lazımdır.
Mən bir məsələni də deyim. Biz Ana dili haqqında qanun qəbul eləmişik. Amma çıxın Bakının küçələrinə, görün, Bakı küçələri, meydanları Avropa şəhərindən, Amerika şəhərindən fərqlənir, ya yox? Bəyənmədiyimiz Türkmənbaşı Türkmənistanda, Aşqabadda imkan vermir, küçələrdə bir dənə xarici ad reklam əvəzinə yazılsın. Qanuna görə bizdə bütün yazılar ana dilində yazılmalı və xarici dildə yazılan ondan kiçik olmalıdır. Azərbaycanda, Bakıda onlarla dükana girib görürsən, Azərbaycan dilində bir dənə yazı yoxdur. Ona görə də bu məsələni tənzimləyən o qanunda yenə bir dəyişiklik eləməliyik ki, məsuliyyət artsın.
Oqtay müəllim, bu il Xocalı soyqırımının dünya ictimaiyyətinə, beynəlxalq təşkilatlara çatdırılması sahəsində Milli Məclis deputatlarının fəaliyyəti haqqında verdiyiniz məlumatı dinlədim. Təəssüflənirəm ki, bu sahədə bizim başqa deputat yoldaşların gördüyü işləri Siz ya izləmirsiniz, ya da bəlkə bizim günahımızdır, Sizə çatdırmırıq. Çünki Türkiyədə Sizin dediyiniz Ankara və İzmirlə yanaşı, İstanbulun Taksim meydanında mənim iştirak elədiyim çox böyük bir mitinq keçirildi. Biz bu mitinqləri Dünya azərbaycanlılarının Konqresi ilə bərabər Avropanın bir sıra şəhərlərində təşkil eləmişdik. İstanbulda Türkiyənin 4 televiziyası ilə o meydandan mənim çıxışımı birbaşa verdilər. TRT-də Qarabağ məsələsi ilə bağlı 1 saat 20 dəqiqəlik çıxış elədim. Hesab eləyirəm ki, Sizin ezamiyyət verib göndərdiyiniz deputatlar böyük iş görüblər. Amma hər halda biz də öz cibimizin pulu ilə də getsək, bu işləri görmüşük. Xahiş edirəm, gələcəkdə bunu nəzərə alın. Millət vəkilləri arasında ögey-doğmalıq edilməsin. Biz bu işi görürüksə, eyni statusla gedək, hamı üçün eyni şərait yaradılsın və burada məlumat hamı haqqında eyni şəkildə verilsin. Çox sağ olun.
Sədrlik edən. Mən çox təəssüf edirəm ki, Siz rəhbərlik tərəfindən millət vəkillərinə münasibətdə ögey-doğmalığa yol verildiyini düşünürsünüz. Siz əgər belə işlər görmüsünüzsə, hesabat verməli idiniz, deməli idiniz, biz bilməli idik. Heç kim ezamiyyət puluna getməyib. Gedənlərin çoxu öz şəxsi hesabına gedib. Kömək də olub, gediblər. Belə sözlər artıqdır. Kim nə iş görübsə, reklam üçün görməyib, milləti üçün, xalqı üçün görüb. Mən haradan bilim, Siz İstanbulda hansı televiziyada nə çıxış eləmisiniz? Bunu deməlisiniz, bilməliyik. Gələcəkdə də, - bu bütün deputatlara aiddir, - kim məzuniyyətə getdi, nə iş gördüsə, bir balaca hesabat yazıb Milli Məclisə, Aparata versin ki, biz bilək, hansı millət vəkili getdi, nə iş gördü. Ona görə bu məsələdə günah Sizin özünüzdədir. Bəzi suallar oldu. O suallara komissiya sədri kimi Ziyafət müəllim cavab verər və məsələni səsə qoyarıq.
Z. Əsgərov, Milli Məclis Sədrinin birinci müavini, Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri daimi komissiyasının sədri.
Çox sağ olun. Hörmətli cənab Sədr, hörmətli deputatlar! Mən də öz növbəmdə yaz sessiyasının başlanması münasibətilə sizin hamınızı təbrik eləyir və deyilən təbriklərə qoşuluram. Bəzi məsələlər burada səsləndirildi. Öz münasibətimi bildirmək istəyirəm.
Burada “Hərbi çağırışın əsasları haqqında” Qanuna dəyişikliklər edilməsi barədə fikir səsləndi. Bu fikir yeni deyil. Bizim mətbuatda, bilmirəm, hansı səbəbdən bu məsələ həddindən artıq şişirdilib. İki il bundan əvvəl biz qanuna müvafiq olaraq 27 yaşı 35 yaş ilə əvəz elədik. Bunun mənası ondan ibarət idi ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 76-cı maddəsinə görə kişi cinsindən olan hər bir Azərbaycan vətəndaşı hərbi xidmət keçməlidir. Çox təəssüf ki, bu yaş həddi 27 yaş olanda bəzi insanlar bundan sui-istifadə edərək 27 yaşdan sonra artıq hərbi xidmət keçmir, yəni konstitusion borcunu yerinə yetirmirdilər. Biz bunu ona görə eləmişik ki, hər bir Azərbaycan vətəndaşı Konstitusiyada müəyyən olunmuş borcunu yerinə yetirsin. Və bir şeyi də nəzərə alın. Hələ nə müharibə qurtarıb, nə də sülh bağlanıb. Ona görə də bu gün bu məsələnin qaldırılmasının özünün mahiyyətini mən dərk eləyə bilmirəm. Bu məsələlər mətbuatda nə məqsədlə müzakirə olunur?
Digər bir məsələ Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızın vəziyyəti ilə bağlıdır. Fevral ayının əvvəlində bizim böyük bir nümayəndə heyəti, hörmətli deputatlarımız Gürcüstanda oldular. Orada Marşal mərkəzinin xətti ilə böyük bir konfrans keçirilirdi. Amma eyni zamanda, biz fürsətdən istifadə eləyib Gürcüstanda olan müəyyən insanlarla, Gürcüstan rəhbərliyi ilə, Gürcüstan parlamentinin sədri ilə, Baş nazirlə, Gürcüstan parlamenti sədrinin müavinləri ilə görüşdük. Xarici işlər nazirinin özü Gürcüstanda yox idi, onun müavini ilə görüşdük. Və təbii ki, Marneuli rayonunda olduq. Mən sizə açığını deyim. Bəli, Gürcüstanda bu gün problemlər, xüsusilə soydaşlarımızı narahat eləyən problemlər var.
Bir nömrəli problem, əlbəttə, torpaq problemidir. Biz bütün instansiyalarda bu məsələni qoyduq. Onlar həmişə bizə izah eləyiblər ki, torpaq islahatının kökü əvvəldən düzgün qoyulmayıb. Bu proses 1996-cı ildən, yəni köhnə rəhbərliyin vaxtından başlayıb. O vaxtdan bu proses düzgün getməyib. Düzgün getmədiyinə görə də indi öz fəsadlarını verir. Bu fəsadın da qurbanı bizim soydaşlarımızdır. Nə eləyək, vəziyyətdən nə cür çıxaq? Orada müxtəlif fikirlər səsləndi. Dedilər ki, məhkəməyə müraciət etsinlər. Mən parlamentin sədri ilə danışdım. Deyir ki, məhkəməyə müraciət eləsinlər. Deyirəm, yaxşı, məhkəməyə müraciət elədi, bu şəxs torpağı özəlləşdirib, əlində mülkiyyət aktı var. Məhkəmə bunu nə üçün ləğv eləsin? Siz ha deyin ki, bu, qanunsuzdur. Bu deyir ki, mənim əlimdə sənəd var. Ona görə bu məsələyə parlamentdə yenidən baxılmalı, qanun dəyişdirilməlidir ki, bu camaat da incidilməsin, əziyyət çəkməsin.
Təkcə torpaq problemi deyil. Məsələn, Tbilisidə bir Azərbaycan məktəbi var. Yeganə Azərbaycan məktəbidir. Maddi-texniki vəziyyəti yaxşı deyil. Orada çalışan müəllimlər çox az maaş alırlar. Düzdür, Gürcüstanda, ümumiyyətlə, maaş azdır. Yəni desək ki, bu məhz azərbaycanlılara şamil edilir, bu da ədalətsizlik olar, düzgün olmaz. Amma mən çox istərdim, Gürcüstanda olan yeganə Azərbaycan məktəbini Azərbaycan öz himayəsinə götürsün. Bəlkə biz hansı xətləsə onlara kömək eləyək. Çünki dərsliklərlə biz onsuz da onlara kömək eləyirik. Ola bilər ki, maddi cəhətdən də onlara yardım edək.
Nəhayət, Gürcüstanda kadr məsələsi. Orada çox şikayətlər oldu. Bizim soydaşlarımız məsələ qoydular ki, bizi Gürcüstanın dövlət orqanlarında işə qəbul eləmirlər. Tamamilə haqlı narazılıqdır. Doğrudan da, belədir. Gürcüstan parlamentində 3 azərbaycanlı deputat var, 6 erməni deputat var. Amma burada bir məsələ var. Günahın yarısını o biri tərəfdə görəndə yarısını da gərək özümüzdə axtaraq. Biz bu məsələni Gürcüstanın müəyyən rəhbər orqanları qarşısında qaldıranda bizə dedilər ki, azərbaycanlılar gürcü dilini bilmirlər. Doğrudan da, orada bu problem var. Bu gün Azərbaycan məktəblərində gürcü dili tədris olunur. Amma gürcü dili fənninə fakültativ məşğələ kimi baxırlar. Onu öyrənmək fikirləri yoxdur, ya da öyrənən çox azdır. İndi mən də soydaşlarımız qarşısında sual qoyuram. Ay qardaş, Amerika Birləşmiş Ştatlarında ingilis dilini bilməyən vətəndaş deputat ola bilər, yaxud departamentdə işləyə bilər? Yox. Rusiyada rus dilini bilməyən adam dövlət orqanlarında işləyə bilər? Yox. Azərbaycanda Azərbaycanın dövlət dilini bilməyən adam Azərbaycan parlamentində işləyə bilər? Yox. Bunu öyrənmək lazımdır. Bütün günahları o tərəfə yıxmaq da düz deyil. Özümüzdə də təpər olmalıdır axı. Təsəvvür edin ki, məsələn, ermənilərin yaşadığı zonada ermənilər gürcü dilini ana dili kimi öyrənirlər. Özümüzdə də bir balaca təpər olmalıdır.
Amma mən yenə deyirəm, deputat həmkarlarım buradadırlar. Təsdiq eləyərlər. Mən nəyi sezdim? Hiss elədim ki, Gürcüstanda rəhbər orqanlarda işləyən insanlar bu problemlərin çözülməsini istəyirlər və bunda maraqlıdırlar. Amma bunun müəyyən çətinlikləri var. Hər halda bizə söz verdilər ki, biz bütün bu məsələləri cənab Saakaşviliyə çatdıracağıq. Doğrudan da, biz oradan gələndən bir həftə sonra Saakaşvili Marneuliyə gəldi. İndi baxaq görək, vəziyyət necə dəyişəcək. Bakıya qayıdandan sonra da mən parlamentin iki müavini - Moçevariani və İonoşvili ilə əlaqə saxlamışam. Onlar da söz verirlər ki, məsələ nəzarətdədir. Bu məsələlərin hamısı bütün instansiyalarda bizim də iqtidarın nəzarətindədir. Onlar da söz veriblər. Baxaq görək, nəticəsi necə olacaq.
Və nəhayət, burada bir məsələ qaldırıldı. Sosial-iqtisadi inkişafın burada müzakirə olunması. Qanunvericilik təşəbbüsü. Mən üzr istəyirəm, təzə gələn deputatlar, ola bilsin, bu məsələləri yaxşı bilmirlər. Bizim Konstitusiyamızda bunlar hamısı nəzərdə tutulubdur. Deputatın qanunvericilik təşəbbüsü var. Sadəcə olaraq, Pənah Hüseynova mən çatdırmaq istəyirəm ki, bu iş planında, - siz fikir verin, - cənab Prezidentdən, digər qanunvericilik təşəbbüsü subyektlərindən gələn sənədlərin qabağında heç bir sənəd yoxdur. Yəni bunlar gözlənilə bilən sənədlərdir. Amma qalan o 23 məsələ ki var, onu artıq deputatlar, yəni komissiyalar üzə çıxarırlar. Yəni onu əlavə eləməyin yeri yoxdur.
Və nəhayət, sosial-iqtisadi problemlər. Bunlar bizim səlahiyyətimizə aid olan məsələlər deyil. Biz yalnız büdcəyə nəzarət eləyə bilərik. Azərbaycan Milli Məclisinin xüsusi orqanı - Hesablama Palatası var və bu Hesablama Palatası büdcəyə nəzarət eləyir. Hesablama Palatası haqqında qanun var və bu orqan da həmin qanun əsasında fəaliyyət göstərir. Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.
Sədrlik edən. Çox sağ olun. Hörmətli deputatlar, gündəliyin bu məsələsi üzrə müzakirədə belə fəal iştirak elədiyinizə görə sizə minnətdarlığımı bildirirəm. Ziyafət müəllim bəzi məsələləri dedi. Bu sessiyadan qabaq bizim ay yarım vaxtımız oldu. Millət vəkilləri komissiyada işlədilər, qanunvericilik təşəbbüsündən istifadə elədilər, bu yaz sessiyasının planını hazırladılar. Ancaq bugünkü çıxışlarda da maraqlı təkliflər var idi. Biz istərdik ki, bu təşəbbüs ilə çıxış eləyən deputatlar o təkliflərini Aparata təqdim etsinlər və onlara komissiya sədrləri ilə bir yerdə baxılsın. Gələcəkdə biz onları Milli Məclisin gündəliyinə salmaq üçün iclasa çıxararıq. Xahiş edirəm, məsələyə münasibətinizi bildirin.

Səsvermənin nəticələri (saat 13.44 dəq.)
Lehinə 89
Əleyhinə 2
Bitərəf 2
Səs vermədi 1
İştirak edir 94
Nəticə: qəbul edildi

Qəbul edildi, sağ olun.
Gündəliyin növbəti 10 məsələsi qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında parlamentə təqdim olunan sazişlərdir. Mən təklif edirəm, biz bu sazişlərə qruplar şəklində baxaq. Gündəlikdə olan 6-cı, 7-ci, 8-ci məsələləri bizə monitorda göstərmək istəyirlər. Bu, Valeh müəllimin təklifidir. Saxlayaq, tənəffüsdən sonra monitora vurulsun. Əyani izahat veriləcək.
Onun ardınca gələn məsələlərə keçək. 9-cu məsələ. Azərbaycan Respublikası Prezidenti və Latviya Respublikası Prezidenti arasında Birgə Bəyannamənin təsdiq edilməsi haqqında. Söz verilir Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr daimi komissiyasının sədri Səməd Seyidova.
S. Seyidov, Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr daimi komissiyasının sədri.
Təşəkkür edirəm. Hörmətli Sədr, hörmətli millət vəkilləri! İcazə verin, Azərbaycan Respublikası Prezidenti və Latviya Respublikası Prezidenti arasında Birgə Bəyannamənin təsdiq edilməsi ilə bağlı komissiyamızın fikrini sizə çatdırım.
Bu fikri çatdırmamışdan əvvəl bir məsələyə sizin diqqətinizi cəlb eləmək istəyirəm. Bu məsələ artıq Oqtay müəllimin açılış nitqində öz əksini tapdı. Hörmətli millət vəkillərinin bəziləri çıxış edərək Avropa Parlamentinin qəbul etdiyi qətnamə ilə bağlı münasibətlərini bildirəndə təklif verdilər ki, Azərbaycan parlamenti bu məsələyə hansısa bir reaksiya versin. Mən demək istəyirəm ki, bu reaksiya verilib və artıq öz ünvanına çatdırılıb. Birincisi, Oqtay müəllim öz çıxış nitqində bu məsələlərə ayrıca bir yer ayırmışdı. İkincisi, Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr daimi komissiyası bununla bağlı ayrıca bir iclas keçirmişdir. Üçüncüsü, Avropa Birliyindən Azərbaycana gəlmiş, Azərbaycan-Avropa Birliyi münasibətlərini müzakirə edən nümayəndə heyətinə millət vəkillərinin bu qətnamə ilə bağlı fikirləri konkret olaraq çatdırılmışdır. Avropa Birliyinin nümayəndə heyətinin rəhbəri, cənab Qraham Uatsona bu məsələlər tam açıqlığı ilə çatdırılaraq bəyan edilmişdir ki, Azərbaycan-Avropa, Azərbaycan-Avropa Birliyi münasibətlərinə xələl gətirə biləcək bir sənədin qəbul olunması biz tərəfdən qəbulolunmazdır. Avropa Parlamentinin bəzi deputatları qeyri-konstruktiv mövqe göstərərək buna səs veriblər. Ancaq Azərbaycan parlamenti də öz münasibətini bu şəkildə, konkret şəkildə bildirmişdir.
Açıq demək lazımdır ki, vaxtında